7. ΚΟΔΡΑΤΟΣ ΑΠΟΛΟΓΗΤΑΙ

7. ΚΟΔΡΑΤΟΣ   ΑΠΟΛΟΓΗΤΑΙ

 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Ό Κοδρατος άπό τή Μικρά 'Ασία είναι ό πρώτος γνωστός χριστιανός πού εγραψε μέ σκοπό νά έξηγήση στούς έκτός Εκκλησίας τή στάση τών χριστιανών καί νά υπεράσπιση αύ¬τούς κατά τίς έναντίον τους άδικες επιθέσεις τών έπισήμων παραγόντων τοϋ κράτους, τών έκπροσώπων τών φιλοσοφικών ρευμάτων καί τοΰ λαοΰ.

Άπό τόν Κοδρατο οί χριστιανοί άρχισαν σιγά - σιγά νά γράφουν καί γιά μή χριστιανούς. "Αρχισαν νά έκφράζωνται ετσι, ώστε ό λόγος τους νά συνιστά: α) άπάντηση στίς κατη-γορίες έναντίον τών χριστιανών, β) άπάντηση στίς μεταφυσικές ή θρησκευτικές άντιλήψεις τών μορφωμένων τής έποχής, γ) άπολογία ή δικαίωση τής πίστεως καί στάσεως τών χριστιανών. Τοΰτο προϋπέθετε χριστιανούς συγγραφείς, γνώστες τών φιλοσοφικοθρησκευτικών ρευμάτων τής έποχής. Τέτοια γνώση θά έχουν στό έξής όχι μόνο οί λεγόμενοι άπολογητές τοϋ Β' αί,, άλλά καί όλοι οί μεγάλοι εκκλησιαστικοί συγγραφείς τών αιώνων πού άκολούθησαν.

Συνεχίστε να διαβάζετε, πατήστε εδώ->>

ΑΠΟΚΡΥΦΑ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΑ

17. ΑΠΟΚΡΥΦΑ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Τά άπόκρυφα χριστιανικά καί γνωστικά ή γνωστικίζοντα κείμενα σπανίως μπορούμε νά χρονολογήσωμε μέ κάποια άκρίβεια. Τά περισσότερα γράφηκαν στόν Β' αίώνα. Γιά 8σα σχετικά κείμενα υπάρχουν ενδείξεις δτι γράφηκαν στό α' ήμισυ τοϋ Β' αίώνα, θά κάνωμε λόγο στό σημείο τοΰτο. Γιά δσα ή έρευνα νομίζει δτι γράφηκαν στό β' ήμισυ τοΰ Β' ή στόν Γ' αί. θά γίνη λόγος βραδύτερα (δηλ. μετά τούς συγγραφείς τοΰ Β' ή στούς συγγραφείς τοΰ Γ' αι., πάλι μέ τόν τίτλο: Απόκρυφα), άφοΰ λείπουν άκριβεΐς χρονολογήσεις τών κειμένων αύτών. Μερικά άπόκρυφα πού επηρέασαν περισσότερο τή ζωή τής άρχαίας Εκκλησίας καί πού χρονολογούνται άκριβέστερα, καταχωρίσαμε στή χρονολογική τους σειρά. Τέτοια είναι π.χ. ή Διδαχή, ή δήθεν 'Επιστολή τοΰ Βαρνάβα, οί Ωδές τοΰ Σολομώντα.

Συνεχίστε να διαβάζετε, πατήστε εδώ->>

IV. ΟΙ ΘΥΡΑΘΕΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΛΙΜΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

IV. ΟΙ ΘΥΡΑΘΕΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΛΙΜΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

Ή σκέψη και ή θεολογία τών Πατέρων αποτελεί κεραυνό έν αιθρία στο πνευματικό κλίμα τής έποχής, άν βέβαια έξαιρέση κανείς άπό αύτό τήν Παλαιά και Καινή Διαθήκη. Τούτο όφείλεται στον άποκαλυπτικό κυρίως χαρακτήρα τής πατερικής θεολογίας. Πρέπει δμως νά άναγνωρίσωμε δτι παρά ταύτα, φέρει στήν πορεία της καί τήν έξέλιξή της έκτυπη τήν έπί- δραση πνευματικών παραγόντων ξένων πρός αύτήν ούσιαστικά. Άκόμη περισσότερο, ή πατερική θεολογία είναι δημιούργημα μέ άφορμή ώς ένα βαθμό τούς παράγοντες αύτούς. Τό θύραθεν πνευματικό κλίμα γίνεται πολλές φορές ή άφορμή τής πατερικής θεολογίας καί τής δανείζει μορφές, γλώσσα, έκφραστική δυνατότητα. Αύτονόητο λοιπόν είναι δτι σύντομη εισαγωγή στούς παράγοντες αύτούς θά εύκολύνη τήν παρακολούθηση τής πατερικής θεολογίας, πού θ' άκολουθήση κατά χρονολογική καί μόνο σειρά. Οί παράγοντες αύτοί είναι ή θρησκεία, ή φιλοσοφία καί οί αιρέσεις.

I. ΘΡΗΣΚΕΙΑ

α) 'Ιουδαϊσμός.

Συνεχίστε να διαβάζετε, πατήστε εδώ->>

II. ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ - ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ, ΔΟΜΗ, ΟΡΙΑ, ΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΥΛΗΣ

II. ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ, ΔΟΜΗ, ΟΡΙΑ, ΟΡΙΣΜΟΣ  ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΥΛΗΣ 

1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ

Είναι άνάγκη νά τονίσωμε δτι έδώ ύπό τόν δρο «Πατρολογία δέν έννοοΰμε μόνο τό έγχειρίδιο τής Πατρολογίας, πού άποτελεΐ μόνο Εισαγωγή στήν Πατρολογία, άλλά τήν δλη έρευνα, ή όποία σχετίζεται μέ τούς Πατέρες καί τούς έκκλησιαστικούς συγγραφείς.

'Αντικείμενο τής Πατρολογίας είναι κάθε είδους κείμενο πού γράφηκε μετά τούς 'Αποστόλους στό χώρο τής 'Εκκλησίας, γιά νά έκφραση τήν έμπειρία, τή σκέψη, τά συναισθήματα, τις έλπίδες, τά όνειρα, τις άγωνίες καί αύτές τις άπογοητεύσεις τών πιστών. 'Από τόν κύκλο τοΰτο δέν εξαιρούμε τά άπόκρυφα, τά άνώνυμα ή τά συλλογικά έργα, τά κείμενα τών αιρετικών καί μάλιστα μερικών γνωστικών καί έθνικών φιλοσόφων πού έπέδρασαν στή σκέψη τών έκκλησιαστικών συγγραφέων.

Συνεχίστε να διαβάζετε, πατήστε εδώ->>

2. ΟΡΙΑ

2. ΟΡΙΑ

Τά όρια τής Πατρολογίας συζητήθηκαν πολύ καί οί δυ¬τικοί θεολόγοι κατέληξαν στό συμπέρασμα ότι τήν περίοδο τής Πατρολογίας κλείνει στή μέν Δύση ό Γρηγόριος ό Μέγας (+604) ή ό 'Ισίδωρος Σεβίλλης (+636), στή δέ 'Ανατολή ό 'Ιωάννης Δαμασκηνός (4-749). 'Υπήρχαν όμως καί αύστηρότεροι πατρολόγοι (π.χ. Η. Fr. von Campenhausen, Die griechischen Kirchenvater, Stuttgart 1956, σ. 12) πού προσάπτουν τήν κατηγορία τής παρακμής καί τής σχολαστικότητος σέ όσους Πατέρες έγραψαν μετά τόν Δ' (όχι μόνο μετά τό Ζ') αιώνα κι έπομένως κλείνουν ούσιαστικά τά όρια στό τέλος τοΰ Δ' ή τις άρχές τοΰ Ε' αίώνα. Ή θεώρηση αύτή μαρτυρεί άποσύνδεση τών Πατέρων άπό τήν Εκκλησία καί άρκετή άγνοια τοΰ τί είναι Πατήρ καί Διδάσκαλος.

Συνεχίστε να διαβάζετε, πατήστε εδώ->>

3 Η ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΟΛΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ

3 Η ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΟΛΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ

Άφοΰ οι Πατέρες άποτελοΰν τή γνησιώτερη έκφραση τής θεολογίας τής Εκκλησίας, έπεται ότι ό τρόπος μέ τόν όποιο θεολογούσαν είναι καί ό γνησιώτερος, αύτός πού κυ¬ρίως άρμόζει στή φύση τής 'Εκκλησίας. Συχνά οί Πατέρες χαρακτηρίζονται π.χ. ώς έρμηνευτές τής Γραφής, ιστορικοί τής Εκκλησίας ή τών θεολογικών διαμαχών, ιστορικοί τών αιρέσεων, δογματικοί καί άντιρρητικοί. Ή άλήθεια όμως είναι ότι κάθε Πατήρ—τό τονίσαμε πολλές φορές—άντιμε- τώπιζε βασικά τή θεολογική κρίση τής έποχής του καί οι¬κοδομούσε τούς πιστούς. Δέν είχε σκοπό τήν έρμηνεία, τήν ιστορία ή τή δογματική. Άλλά πρός έπιτέλεση τοΰ έργου του χρησιμοποιούσε ώς θεμέλιο άσφαλές τή Γραφή, άναλύοντάς την, έρμηνεύοντάς την, πρός διαλεύκανση ειδικού θεο¬λογικού θέματος ή πρός οικοδομή γενικά τών πιστών.

Συνεχίστε να διαβάζετε, πατήστε εδώ->>

4. ΤΙΤΛΟΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

4. ΤΙΤΛΟΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

Έδώ πρόκειται πράγματι γιά δύο προβλήματα, τοϋ όρθοϋ τίτλου, πού πρέπει νά έχη τό σχετικό μέ τούς Πατέρες υλικό, καί τοΰ όρισμοΰ τής έπιστήμης, ή όποία έρευνά τό υλικό τοΰτο. Ή στενή σχέση μεταξύ τών δύο προβλημάτων επιβάλλει τήν παρουσίασή τους στήν ίδια παράγραφο.

Άπό τούς ήδη χρησιμοποιηθέντες τίτλους φαίνεται καθαρά ή προτίμηση τών έρευνητών πρός τήν ίστορικοφιλολογική θεώρηση τής πατρολογικής ύλης. Ενδεικτικοί τίτλοι :

Συνεχίστε να διαβάζετε, πατήστε εδώ->>

5. ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΥΛΗΣ

5. ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΥΛΗΣ

Καί τό πρόβλημα τής διαιρέσεως τής Πατρολογίας σέ έποχές καί όμάδες συγγραφέων δέν άπασχόλησε λίγο τούς έρευνητές, πού φυσικά δέν συμφωνούν πάντοτε στίς έκτιμή- σεις καί τις προτάσεις τους. Ώς κριτήρια στήν προσπάθεια γιά διαίρεση τής Πατρολογίας χρησιμεύουν συνήθως πολυσήμαντα ίστορικά γεγονότα : ή κατάπαυση διωγμών (313), ή μονοκρατορία τοΰ Μ. Κωνσταντίνου (323), οίκουμενικές Σύνοδοι κλπ. 

Ή έπικρατέστερη διαίρεση έχει ώς έξής:

Περίοδος πρώτη : τέλος Α' αίώνα έως 325. Χαρακτηρίζεται ώς έποχή τής θεμελιώσεως. Περίοδος δευτέρα: 325 -451. Έποχή τής μεγάλης άκμής ή χρυσοΰς αίών. Περίοδος τρίτη : 451 μέχρι τόν 'Ιωάννη Δαμασκηνό (+749). Μία διαίρεση όμως τής Πατρολογίας καί μάλιστα μέ ίστορικά καί μή ένδο- θεολογικά κριτήρια δέν έχει σημασία ιδιαίτερη. Ή παραπάνω διαίρεση π.χ. έχει κανείς τήν έντύπωση δτι προτάθηκε μέ κριτήριο τήν Εκκλησιαστική 'Ιστορία. Έάν έπιθυμοϋμε νά έπιτύχωμε διαίρεση, ή όποία νά άνταποκρίνεται στά δεδο¬μένα τής πατερικής παρουσίας στήν Εκκλησία, τότε μονα-δικό κριτήριο γι' αύτή πρέπει νά είναι οί μεγάλες θεολογικές κρίσεις τής Εκκλησίας καί τό άνάλογο σπουδαίο έργο τών Πατέρων. Καί τοΰτο διότι ή θεολογία άναπτύχθηκε κάτω άπό τήν πίεση τών έκκλησιαστικών κρίσεων. Οί Πατέρες δηλαδή συνδέονται έξωτερικά μέν μέ τά μεγάλα ίστορικά γεγονότα, έσωτερικά δέ μέ μία θεολογική κρίση. Γιά τήν υπέρβαση μάλιστα τής κρίσεως αύτής έργάσθηκαν πολλοί Πατέρες. Τοΰτο συμβαίνει μέ τούς Πατέρες τοΰ Δ' αιώνα, πού κύριο μέλημά τους ήταν ή σχετική μέ τήν αγία Τριάδα κρίση .'Αθανάσιος, Βασίλειος, Γρηγόριος, Άμφιλόχιος, Χρυσόστομος κ.ά.

Συνεχίστε να διαβάζετε, πατήστε εδώ->>