Ο Ελληνισμός άνευ πρωτογενούς εξουσίας - Α'

Εισαγωγή

KΑΤΑ την μακράν διαδρομήν της Ελληνικής Ιστορίας υπάρχουν τρεις μείζονες περίοδοι, κατά τας οποίας το Ελληνικόν Εθνος δεν ήτο συγκεκροτημένον εις εν ή πλείονα ανεξάρτητα ή αυτόνομα κράτη: η Ρωμαιοκρατία, η Φραγκοκρατία και η Τουρκοκρατία. Η διαπίστωσις αύτη έχει πολύ το σχηματικόν· όμως ειναι ανάγκη να περιορίσωμεν εις τας τρεις ταύτας εποχάς τον ιστορικόν μας χώρον χωρίς να λάβωμεν υπ' όψιν πολλά φαινόμενα τοπικώς ή χρονικώς περιγεγραμμένα, άξια σπουδής καθ' εαυτά, αλλά μη παρέχοντα ιδιάζοντα στοιχεία προς θεμελίωσιν γενικωτέρων θεωρήσεων.

Εντοπίζομεν λοιπόν την έρευναν εις τας τρεις συγκεκριμένας περιπτώσεις. Αλλά και εις τά φαινόμενα της Φραγκοκρατίας δεν έχομεν την καθολικότητα, την πληρότητα και την ενότητα των δύο άλλων περιόδων. Η Φραγκική κυριαρχία επεβλήθη εις τας Ελληνικάς χώρας μετά την άλωσιν της Κωνσταντινουπόλεως υπό των Λατίνων και την κατάλυσιν του Βυζαντινού Κράτους (1204). Επί των ερειπίων του δεν ιδρύθη μία διάδοχος πολιτεία, αλλά πλείονα κατά το μάλλον ή ήττον αυτόνομα κράτη: η Λατινική Αυτοκρατορία της Κωνσταντινουπόλεως, το εφήμερον κράτος της Θεσσαλονίκης, η ηγεμονία της Αχαΐας, το δουκάτον των Αθηνών, άλλαι ελάσσονες φεουδαρχικαί δυναστείαι. Μονιμώτερα θα ειναι τα καθεστώτα των Βενετικών κτήσεων εις την ηπειρωτικήν Ελλάδα, κυρίως εις την Κρήτην, εις τας Κυκλάδας, επί τι διάστημα εις την Κύπρον, εις την Επτάνησον, εις την οποίαν η εξουσία της γαληνοτάτης Δημοκρατίας θα διατηρηθή μέχρι της συνθήκης του Campo-Formio του 1797.

Συνεχίστε να διαβάζετε, πατήστε εδώ->>

Ο Ελληνισμός άνευ πρωτογενούς εξουσίας - B'

Κεφάλαιο Β'

ΟΤΕ ΤΩ 30 π.Χ. κατελύετο υπό των Ρωμαίων το τελευταίον Ελληνιστικόν κράτος, το βασίλειον της Αιγύπτου, ότε την 29 Μαΐου 1453 υπό τα πλήγματα των Τούρκων έπιπτεν η Κωνσταντινούπολις και μετ' αυτής η Βυζαντινή Αυτοκρατορία, ότε τω 1460 κατελαμβάνετο η Πελοπόννησος και τω 1461 η Τραπεζούς, πρωτεύουσα της Ελληνικής Αυτοκρατορίας του Πόντου, μία τεραστίας σημασίας μεταβολή σννετελείτο εις την ιστορίαν του Ελληνικού Έθνους. Συνίστατο αύτη εις τον αφανισμόν των εννόμων πολιτειών, εις τας οποίας ησκείτο η πολιτική ενέργεια των Ελλήνων· με άλλους λόγους έπαυσαν να υπάρχονν ανεξάρτητα κρατικά συγκροτήματα. Είναι δε κατά τον ορισμόν του G. Jellinek η πολιτεία «μόνιμος λαός εν ωρισμένη χώρα ωργανωμένος εις νομικόν πρόσωπον, έχον πολιτικήν εξουσίαν πρωτογενή». Ως δε παρατηρεί ο Νικόλαος Σαρίπολος, «η εξ ιδίου δικαίου η πρωτογενής εξουσία συνιστά ίδιον γνώρισμα της πολιτείας, η οποία εν αντιθέσει προς άλλα νομικά πρόσωπα, ασκεί μόνη πολιτικήν εξουσίαν ως ιδιαίτερον δικαίωμα, επιτάσσονσα εις ελεύθερα άτομα και εξαναγκάζουσα ταύτα προς τήρησιν των επιταγών»(11). Εις αμφοτέρας τας περιπτώσεις, και προκειμένου δηλαδή περί των Ελληνιστικών κρατών και προκειμένου περί του παρακμάζοντος Βυζαντίου, η πρωτογενής εξουσία των Ελλήνων εμφανίζεται διεσπασμένη, τούτο όμως δεν αντιστρατεύεται προς τον κανόνα. Εάν ο Ελληνισμός υπήρξε διεσπασμένος, απετέλει ιδεατήν κοινότητα υπεράνω του χώρου και του χρόνου.

Με αυτήν ακριβώς την ιδεατήν κοινότητα, την υπερτέραν των συμβεβηκότων και των καταστάσεων, εκλήθη ο Ελληνισμός να σταδιοδρομήση κατά τας μακράς χρονικάς περιόδους, κατά τας οποίας εστερήθη της πρωτογενούς ή εξ ιδίου δικαίου εξουσίας. Χρησιμοποιούντες τους ενδεδειγμένους ιστορικούς και κοινωνιολογικούς όρους, θα είπωμεν ότι κατά την Ρωμαιοκρατίαν και την Τουρκοκρατίαν ο Ελληνικός λαός, αποβαλών δια της βίας την δυνατότητα του συγκροτειν πολιτείαν, παρέμεινεν έθνος. Είναι δε, κατά τον ορισμόν του R. Johannet, έθνος «η ιδέα ενός συλλογικού προσώπου, μεταβλητού κατά την έμπνευσιν, την συνείδησιν, την έντασιν και το μέγεθος, σχέσιν δε έχοντος προς το κράτος, είτε διότι αντιπροσωπεύει αφανισθέν ηνωμένον κράτος, είτε διότι συμπίπτει προς ηνωμένον κράτος υφιστάμενον, είτε διότι φιλοδοξεί ή τείνει να ιδρύση μελλοντικώς ηνωμένον κράτος...(12). Εις τας περιπτώσεις, αι οποίαι απασχολούν ημάς ενταύθα, ισχύουν το πρώτον και το τρίτον μέλος του ορισμού.

Συνεχίστε να διαβάζετε, πατήστε εδώ->>

Ο Ελληνισμός άνευ πρωτογενούς εξουσίας - Γ'

Κεφάλαιο Γ'

ΚΑTA Το έτος 1976 συνεπληρώθησαν διακόσια έτη από της εκδόσεως του πρώτου τόμου της Historγ of the Decline and Fal1 of the Roman Empire (1776-1788) του Βρεττανού ιστορικού Εδουάρδου Γίββωνος (Gibbon), ενός των λαμπροτέρων μνημείων της Ευρωπαϊκής Ιστοριογραφίας, κατά δε το 1977 θα συμπληρωθούν εκατόν έτη από της ενσωματώσεως υπό τον τίτλον Historγ of Greece from its Conquest by the Romans to the Present Time (Β. C. 146 A.D. 1864), εις τόμους επτά υπό H.F. Tozer, εν Λονδίνω, 1877, των επί μέρους έργων, τα οποία ο επίσης Βρεττανός ιστορικός Γεώργιος Finlay αφιέρωσεν εις την ιστορίαν της Ελλάδος από του 146 π.Χ. μέχρι του 1864. Το αφορών εις την Ρωμαϊκήν κυριαρχίαν τμήμα (146 π.Χ. - 716 μ.Χ.) είχεν εκδοθή αυτοτελώς τώ 1844. Τα συγγράμματα ταύτα είναι διαφόρου εμπνεύσεως και διαφόρων προσανατολισμών όμως αμφότερα επηρέασαν τα μέγιστα την παγκόσμιον Ιστοριογραφίαν.

Σήμερον δυνάμεθα να επισκοπήσωμεν το διανυθέν διάστημα και να διαπιστώσωμεν τας τεραστίας μεταβολάς, τας οποίας επέφερεν η ακολουθήσασα έρευνα όχι μόνον από της απόψεως του εμπλουτισμού των πηγών, αλλά και από της σκοπιάς των γενικωτέρων αντιλήψεων της συγχρόνου ιστορικής συνθέσεως περί του μεταγενεστέρου Ρωμαϊκού Κράτους, περί του Βυζαντίου, της Τουρκοκρατίας και της Λατινοκρατίας και αυτής της νεωτάτης Ιστορίας της Ελλάδος. Ειδικά έργα, εκδοθέντα ακριβώς επ' ευκαιρία της διακοσιοστής επετείου της εκδόσεως της Ιστορίας του Γίββωνος, παρουσιάζουν εναργέστατα τον απολογισμόν των δύο αιώνων(22) .

Συνεχίστε να διαβάζετε, πατήστε εδώ->>