Ὁ Κωνσταντῖνος Παλαιολόγος ὁμιλεῖ πρὸς τοὺς συμπολεμιστάς του

Ἀκούσαντες δὲ ἡμεῖς ἐν τῇ πόλει τοσαύτης κραυγῆς, ὡσεὶ ἦχον μέγαν θαλάσσης, ἐλογιζόμεθα τί ἆρα ἐστί· μετ’ ὀλίγον δὲ ἐμάθομεν βεβαίως καὶ  ἐν ἀληθείᾳ  ὅτι  ἐπὶ  τὴν  αὔριον ὁ ἀμιρᾶς* ἡτοίμασε χερσαῖόν τε καὶ ὑδραῖον πόλεμον σφοδρῶς, ὅσον αὐτῷ ἦν δυνατόν, δῶσαι τῇ πόλει. ῾Ημεῖς δὲ θεωροῦντες τοσοῦτον πλῆθος τῶν ἀσεβῶν, λέγω  ὡς  ἐμοὶ  δοκεῖ, ὄντως  καθ’  ἕκαστον  ἡμῶν  πεντακόσιοι  καὶ πλεῖον  ἦσαν ἐξ αὐτῶν  καὶ εἰς τὴν  ἄνω πρόνοιαν πάσας ἡμῶν  τὰς ἐλπίδας ἀνεθέμεθα.
Καὶ  προστάξας ὁ βασιλεὺς  ἵνα  μετὰ  τῶν  ἁγίων  καὶ  σεπτῶν εἰκόνων καὶ τῶν θείων ἐκτυπωμάτων ἱερεῖς, ἀρχιερεῖς καὶ μοναχοί, γυναῖκές  τε καὶ παιδία, μετὰ δακρύων διὰ τῶν τοιχῶν  τῆς πόλεως περιερχόμενοι τὸ « Κύριε ἐλέησον » μετὰ δακρύων ἔκραζον καὶ τὸν Θεὸν ἱκέτευον, ἵνα μὴ διὰ τὰς ἀμαρτίας ἡμῶν παραδώσῃ ἡμᾶς εἰς χεῖρας ἐχθρῶν ἀνόμων καὶ ἀποστατῶν καὶ πονηροτάτων παρὰ πᾶσαν τὴν γῆν, ἄλλ’ ἳλεως γευήσηται  ἡμῖν τῇ κληρονομίᾳ αὐτοῦ.
Καὶ μετὰ κλαυθμοῦ ἀλλήλους ἀνεθαρρύνοντο, ἵνα ἀνδρείως ἀντισταθῶσι τοῖς  ἐναυτίοις  ἐπὶ  τῇ  ὥρᾳ τῆς  συμπλοκῆς.  ῾Ομοίως δὲ καὶ  ὁ βασιλεὺς τῇ  αὐτῇ  ὀδυνηρᾷ ἑσπέρᾳ τῆς  δευτέρας συνάξας πάντας  τοὺς  ἐν  τέλει,  ἄρχοντας  καὶ  ἀρχομένους, δημάρχους  καὶ ἑκατοντάρχους* καὶ ἑτέρους προκρίτους στρατιώτας  ταῦτα ἔφη:

«Ὕμεῖς μὲν εὐγενέστατοι  ἄρχοντες καὶ ἐκλαμπρότατοι δήμαρχοι καὶ στρατηγοὶ  καὶ γενναιότατοι  συστρατιῶται  καὶ πᾶς ὁ πιστὸς καὶ τίμιος λαός, καλῶς οἴδατε ὅτι ἔφθασεν ἡ ὥρα καὶ ὁ ἐχθρὸς τῆς πίστεως ἡμῶν  βούλεταὶ, ἵνα μετὰ  πάσης  τέχνης  καὶ μηχανῆς  ἰσχυροτέρως στενοχωρήσῃ ἡμᾶς καὶ πόλεμον σφοδρὸν μετὰ συμπλοκῆς μεγάλης ἐκ τῆς χέρσου καὶ θαλάσσης δώσῃ ἡμῖν μετὰ πάσης δυυάμεως, ἵνα, εἰ δυνατόν, ὡς ὅφὶς τὸν ἰὸν* ἐκχύσῃ καὶ ὡς λέων ἀνήμερος καταπίῃ ἡμᾶς.

» Διὰ τοῦτο λέγω  καὶ παρακαλῶ  ὑμᾶς, ἵνα στῆτε  ἀνδρείως καὶ μετὰ γενναίας ψυχῆς, ὡς πάντοτε  ἕως τοῦ νῦν ἐποιήσατε, κατὰ τῶν ἐχθρῶν τῆς πίστεως ἡμῶν. Παραδίδωμι δὲ ὑμῖν τὴν ἐκλαμπροτάτην
καὶ περίφημον ταύτην  πόλιν  καὶ πατρίδα  ἡμῶν  καὶ βασιλεύουσαν τῶν πόλεων.
» Καλῶς  οὖν οἴδατε, ἀδελφοί, ὅτι  διὰ τέσσερά τινα  ὀφειλέται κοινῶς ἐσμεν πάντες,  ἵνα προτιμήσωμεν  ἀποθανεῖν  μᾶλλον ἢ ζῆν πρῶτον  μὲν  ὑπὲρ πίστεως  ἡμῶν  καὶ  εὐσεβείας, δεύτερον δὲ ὑπὲρ τῆς πατρίδος, τρίτον δὲ ὑπὲρ τοῦ βασιλέως ὡς χριστοῦ* κυρίου καὶ τέταρτον ὑπὲρ συγγενῶν καὶ φίλων.
» Λοιπόν, ἀδελφοί, ἐὰν χρεῶσταί ἐσμεν ὑπὲρ ἑνὸς ἐκ τῶν τεσσάρων ἀγωνίζεσθαι   ἕως  θανάτου,  πολλῷ  μᾶλλον  ὑπὲρ  πάντων  τούτων ἡμεῖς, ὡς βλέπετε προφανῶς, καὶ ἐκ πάντων μέλλομεν ζημιωθῆναι.
» ᾽Εὰν διὰ τὰ ἐμὰ πλημμελήματα παραχωρήσῃ ὁ Θεὸς τὴν νίκην τοῖς ἀσεβέσιν, ὑπὲρ τῆς πίστεως  ἡμῶν τῆς ἁγίας, ἣν Χριστὸς ἐν τῷ οἰκείῳ αἵματι  ἡμῖν  ἐδωρήσατο, κινδυνεύομεν. Καὶ ἐὰν τὸν κόσμον ὅλον κερδήσῃ τις  καὶ τὴν  ψυχὴν ζημιωθῇ  τί  τὸ ὄφελος; Δεύτερον πατρίδα περίφημον τοιούτως ὑστερούμεθα καὶ τὴν ἐλευθερίαν ἡμῶν. Τρίτον βασιλείαν τὴν ποτὲ μὲν περιφανῆ νῦν δὲ ταπεινωμένην καὶ ὠνειδισμένην καὶ ἐξουθενωμένην ἀπωλέσαμεν, καὶ ὑπὸ τοῦ τυράννου καὶ ἀσεβοῦς ἄρχεται. Τέταρτον δὲ καὶ φιλτάτων τέκνων καὶ συμβίων καὶ συγγενῶν ὑστερούμεθα ».

(J. P . MIGNE, Patrologia Greaca, τ. 156)

Γεώργιος Φραντζῆς


 Ο Γεώργιος Σφραντζής ή Φραντζής (Κωνσταντινούπολη 1401 - Κέρκυρα 1480) ήταν Βυζαντινός (Ρωμαίος) αξιωματούχος και ιστορικός συγγραφέας, που έγραψε το χρονικό της άλωσης της Κωνσταντινούπολης.
Πίνακας περιεχομένων

    1 Βιογραφικά στοιχεία
    2 Γνησιότητα και ταυτότητα συγγραφέα
    3 Παραπομπές
    4 Πηγές
    5 Νεώτερες εκδόσεις του έργου
    6 Εξωτερικές συνδέσεις

Βιογραφικά στοιχεία

Διατηρούσε στενές σχέσεις με τον δεσπότη του Μυστρά και μετέπειτα αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, και όσο ήταν στην αυλή του πήρε μέρος στην εκστρατεία εναντίον των Πατρών, όπου έσωσε τον Κωνσταντίνο από την αιχμαλωσία και ήταν εκπρόσωπος του Δεσποτάτου στις διαπραγματεύσεις με τον Μουράτ Β'.

Όταν ο Κωνσταντίνος έγινε αυτοκράτορας το 1449, ο Σφραντζής υπηρέτησε την αυλή σαν διπλωμάτης. Όταν έπεσε η Κωνσταντινούπολη έχασε την οικογένειά του και πιάστηκε αιχμάλωτος, εξαγόρασε όμως την ελευθερία του και κατέφυγε αρχικά στο Μυστρά και τελικά στην Κέρκυρα.

Στις 6 Σεπτεμβρίου του 1461 εγκαταστάθηκε στο κάθισμα του Αγίου Ηλία πλησίον του άστεως. Ο ίδιος εξιστορεί στο Χρονικόπως, προκειμένου να βρίσκεται πιο κοντά στον πνευματικό και φίλο του Δωρόθεο, ηγούμενο της μονής των Αγίων Αποστόλων Ιάσονος και Σωσιπάτρου, μετοίκησαν μαζί με τη σύζυγό του Ελένη, στις 15 Μαρτίου του 1462 στο κάθισμα, όπως αναφέρει, του Αγίου Νικολάου το επωνομαζόμενον του Ταρχανιώτου, που του παραχώρησε το Ιερό Τάγμα. Στο κάθισμα αυτό, όπου διέμενε μετά των εμών τον Αύγουστο του 1468 μας πληροφορεί ότι "των κοσμίων μου φορεμάτων διαλυθέντων ιερά ερασοφορήσαμεν… και αντί Γεώργιος, Γρηγόριος μετωνομάσθην, αντί δε Ελένη η εμή σύνευνος Ευπραξία". Τέσσερα χρόνια αργότερα, στις 27 Ιουλίου του 1472, την ημέρα της εορτής του Αγίου Παντελεήμονος, εξιστορεί ότι "περιέπεσα εν ασθενεία τοσαύτη, ώστε και εγεγόνειν τέλειος μοναχός του μεγάλου σχήματος μη εννοήσας το τυχόν...".

Εκεί, στο κάθισμα του Αγίου Νικολάου, με την προτροπή τινών ευγενών Κερκυραίων, συνέγραψε το περίφημο Χρονικό της Άλωσης σε δέκα βιβλία, που έφτασαν στις μέρες μας σε δυο μορφές, τη Minus και τη Maius, και -όπως μας πληροφορεί ο ιστορικός Σπυρίδων Παπαγεώργιος - "εκεί αποθανών ετάφη" περί το 1480.
Γνησιότητα και ταυτότητα συγγραφέα

Σχετικά με τις δυο μορφές του Χρονικού της Αλώσεως, το Maius το συνέγραψε ο Μακάριος Μελισσηνός/Μελισσουργός με τους συνεργάτες του, έναν αιώνα μετά τον θάνατο του Γ. Σφραντζή, στην Νάπολη της Ιταλίας. Μέχρι το 1930 το Minus εθεωρείτο ως επιτομή του Maius, οπότε ο Jean Falier Papadopoulos συνειδητοποίησε ότι το Maius είναι συρραφή διαφόρων χρονικών, από διαφορετικές γλώσσες, με αρκετές προσθήκες του Μελισσηνού.

Συνεχίστε να διαβάζετε, πατήστε εδώ->>