Σκέψεις την περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής

Velikanov Pavel, Archpriest

Колонка редактора Подписаться на ленту 'Колонка редактора'
Έχω το θάρρος να υποθέσω ότι το πιο επικίνδυνο λάθος που μπορεί να κάνει ένα άτομο, δοκιμάζοντας την άσκηση της Μεγάλης Τεσσαρακοστής είναι το να προσπαθήσει να βρεί μια εγγύηση της πνευματικής επιτυχίας. Αυτό είναι φυσικό για μας, διαφορετικά ποιος θα θελήσει να «καταθέτει» χωρίς καμία εγγύηση, χωρίς την «ασφάλιση των καταθέσεων»; Πράγματι, γιατί να μην έρθουμε στο Πάσχα με μια καθαρισμένη κατάλευκη ψυχή και απλά, χωρίς υπεκφυγές, να ρωτήσουμε τον Χριστό: «Κύριε! Να και εγώ, είμαι έτοιμος, έλα σε μένα. Είδες ότι νήστεψα, προσευχήθηκα, βασανίστηκα: Από την πλευρά μου,τα έκανα όλα και είμαι αρκετά έτοιμος για τη Φωτεινή Σου Ανάσταση!» Και ακόμα πιο απλά, κάπως έτσι: «Κύριε! Τί επίκειται των πνευματικών μας μερισμάτων»; ... Και μόλις ένας άνθρωπος με τέτοιες σκέψεις αρχίζει τη νηστεία του μ’αυτό αμέσως καταστρέφει εκείνο τον πνευματικό καρπό που μπορεί να λάβει ως αποτέλεσμα ενός πλήρους και ορθού περάσματος αυτής της πνευματικής άσκησης.


Δεν είναι τυχαίο ότι η Αγία Εκκλησία προλαβαίνει την πορεία της Μεγάλης Σαρακοστής με προπαρασκευαστικές εβδομάδες, πιστεύοντας ότι ο προσεκτικός χριστιανός, ο ίδιος θα αναγκάσει τον εαυτό του να σκεφτεί γιατί δεν πρέπει να προσεύχεται, όπως ο Φαρισαίος, και γιατί δεν πρέπει να αισθάνεται στην Εκκλησία ως μεγαλύτερος γιος, ο οποίος με περιφρόνηση και έκπληξη βλέπει πως ο νεότερος γιος, μοιχός και σπάταλος, επιστρέφει στον πατέρα του, που τον συναντά με ανοιχτές αγκάλες.

Η Κυριακή για την τελευταία κρίση διευκρινίζει λεπτομερέστατα τα πάντα. Πράγματι, αυτό το Ευαγγελικό ανάγνωσμα δεν μιλάει για το ποιος νήστευε και ποιος δεν νήστευε, ποιος προσευχόταν, ποιος δεν προσευχόταν, αλλά για την κατάσταση με την οποία ο άνθρωπος έρχεται στην Τελευταία κρίση. Και αυτή η κατάσταση είναι συνήθως πολύ διαφορετική από ό, τι σκέφτεται για τον εαυτό του ένας άνθρωπος.

Σ’αυτό το ανάγνωσμα με σοκάρει πιο πολύ εκείνη η ειλικρίνεια με την οποία οι αμαρτωλοί αναρωτιούνται γιατί τους στέλνουν στην κόλαση. Αχ, αν τους μιλούσαν νωρίτερα τότε όλα θα τα έκαναν όπως πρέπει! Αλλά ασύγκριτα πιο πολύ σοκάρει η ίδια ειλικρίνεια με την οποία οι δίκαιοι προβληματίζονται από το γιατί βρίσκονται ξαφνικά ανάμεσα στους εκλεκτούς. Μάλιστα αυτό για το οποίο τελικά έχουν τη δυνατότητα να είναι με τον Χριστό στην Βασιλεία των Ουρανών, γι αυτούς ποτέ δεν ήταν αυτοσκοπός. Όλα αυτά - και να θρέψουν και να ποτίσουν, και να παρηγορήσουν - γι 'αυτούς ήταν κάτι πολύ φυσικό, ούτε σκέφτονταν αλλοιώς, δεν καταλάβαιναν πώς μπορούσαν να πράξουν διαφορετικά σ’ αυτήν την κατάσταση.

Με αυτές τις σκληρές παραβολές, που ήχουν στον αγαθό εκκλησιαστικό χώρο σαν το νύχι στο γυαλί, η Εκκλησία βγάζει έξω από μας αυτά τα ψευδή στηρίγματα, τα οποία προσπαθούμε συνεχώς να δημιουργήσουμε γύρω από τον εαυτό μας για να περνούμε τη νηστεία με επιτυχία και χάρη - από τη δική μας άποψη.

Όσο και να νηστεύαμε, οσο ένθερμα και να προσευχόμασταν, όσα κατορθώματα και να κάναμε,νηστεύοντας μέχρι την εξάντληση, εξόργιση, και ακατανοησία σχετικά με το ποιος και γιατί εφεύρε όλα αυτά, ξαφνικά βρισκόμαστε σ’εκείνη τη μόνη καλή κατάσταση,όταν είναι αδύνατο να μην υψώνουμε τα μάτια μας στον Θεό και να πούμε: «Κύριε, έτσι είμαι, μην περιμένεις από μένα κάτι άλλο. Όλα τα υπόλοιπα εξαρτιούνται από Σένα».

Και έδω, κυριολεκτικά, βρίσκεται το νόημα της Σαρακοστής - για να κόψουμε τις ψεύτικες και αβάσιμες εγγυήσεις της οικειότητας μας με το Θεό, της «αξιοπρέπειάς» μας ή ακόμα και της «αποκλειστικότητας», για να μετατρέψουμε την ψυχή μέσα προς τα έξω και να την δείξουμε πώς είναι στην πραγματικότητα. Και να δείξουμε βεβαίως όχι στον Θεό – Αυτός και έτσι ξέρει τα πάντα για μας. Αλλά στον εαυτό μας.

Σ’ αυτήν την κατάσταση, που είναι κοντά στην απελπισία, ο άνθρωπος βρίσκεται μπροστά στο πρόσωπο του Θεού, χωρίς την απαίτηση μιας ή άλλης βοήθειας, χωρίς απαιτήσεις ή τις προσδοκίες ερχομού της χάριτος. Έτσι όταν ένας άνθρωπος διαβαίνει τα πρόθυρα της Σαρακοστής και έρχεται στη γιορτή του Πάσχα, φυσικά πλέον δεν αναρωτιέται: «Κύριε, τι συμβαίνει; Πού είναι η υπεσχημένη χάρη; Τόσο καλά νήστεψα, προσευχήθηκα τόσο πολύ, ανέλαβα τόσες ασκήσεις –αλλά δεν έχω τη χαρά της Ανάστασης!». Αντίθετα θα πεί: «Τί ωραία είναι ότι δεν προσπαθώ να παραποιήσω τη χαρά της Ανάστασης - την οποία, δυστυχώς, δεν έχω. Πόσο ωραίο είναι ότι όλα τα έργα μου έχουν δείξει ότι πρέπει να είμαι ευγνώμων στο Θεό για το ότι απλά περπατώ στη γη, είμαι περισσότερο ή λιγότερο υγιής, και μπορώ να κάνω κάτι ...»

Κάθε άλλη, αντίθετη, κατάσταση της ψυχής αποκλείει αυτόματα, μάλλον, μπλοκάρει εκείνη την εισερχόμενη από πάνω ουράνια χαρά της Ανάστασης του Χριστού, την οποία δεν μπορούμε με κανένα έργο μας τεχνητά να αναπαράγουμε μέσα μας.

Δεν θυμάμαι σε ποιον ακριβώς, αλλά κάπου στους αγίους πατέρες συνάντησα την σκέψη ότι η Ανάσταση του Χριστού είναι σαν το μυστήριο που γίνεται μέσα στην Εκκλησία και στις ψυχές εκείνων που αποτελούν μέρος αυτού του σώματος. Είναι πραγματικά μια αρκετά καταπληκτική στιγμή της επαφής μεταξύ της ανθρώπινης προετοιμασίας και της χάρης του Θεού. Αλλά πώς και πότε αυτή η συνάντηση πραγματοποιείται, φυσικά, εξαρτάται κυρίως από τον Θεό.

Γιατί ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος στην ομιλία του, η οποία διαβάζεται σε κάθε Πασχαλινή ακολουθία, λέει παράξενα, από την άποψη της ευσέβειας, λόγια: Ελάτε νηστέυσαντες και μη νηστεύσαντες, εγκρατείς και ράθυμοι; Μ’αυτό τον τρόπο σαν να αφαιρεί το έδαφος από όλο τον εκκλησιαστικό χάρτη ο οποίος απαιτεί από τον άνθρωπο με κάθε προσοχή και φροντίδα να τηρεί τη Μεγάλη Σαρακοστή.

Στην πραγματικότητα, εδώ δεν υπάρχει καμία αντίφαση. Ναι, είναι πολύ σημαντική η ανθρώπινη πλευρά μας. Ναι, αν δεν το κάνουμε για κάποιο λόγο, έτσι μαρτυρούμε ένα περίεργο φέρσιμο στον Θεό. Αλλά δεν καθορίζει το μέτρο της νηστείας μας το αν ο Χριστός θα έρθει στην ψυχή του ανθρώπου, ή δεν θα έρθει.

Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν περιπτώσεις κατα τις οποίες ο άνθρωπος ο οποίος ποτέ δεν νήστευε και δεν πήγαινε στην εκκλησία όλη του τη ζωή, ξαφνικά βρέθηκε μέσα σ’ αυτό το στοιχείο της Πασχαλινής ακολουθίας, αυτής της χορευόμενης, αγαλλιαζόμενης χαράς. Και τον πιάνει :καταλαβαίνει ότι εδώ συμβαίνει κάτι που δεν γίνεται στον κόσμο συνήθως. Είναι αδύνατο να αναπαραχθεί μόνο με ανθρώπινη προσπάθεια, τραγουδώντας, διασκεδάζοντας, χορεύοντας και πίνοντας κάτι οινοπνευματώδες. Όλα αυτά θα έχουν μια εντελώς διαφορετική ιδιότητα: η χαρά που διαπερνάει μέσω της ακολουυθίας, είναι διαφορετική, έχει ετερότητα. Δεν θα υπάρχει εκείνη η συντριπτική επισημότητα που διαποτίζει όλη την ακολουθία του Πάσχα.

Μερικές φορές την πρώτη ημέρα της Πασχαλινής ακολουθίας όλοι στέκονται κουρασμένοι από τις εορταστικές προετοιμασίες, με κατσουφιασμένα,παρανηστεμένα πρόσωπα, (μόλις) μετά βίας ξεζουμίζουν από τον εαυτό τους το «Χριστός Ανέστη», αλλά αξίζει να παρατηρήσει κανείς λίγο, και θα γίνει αισθητό πώς αυτοί οι ίδιοι άνθρωποι ήδη την επόμενη μέρα θα αλλάξουν. Μετά από όλα, η ψυχή του ανθρώπου επίσης έχει μια αδράνεια. Επίσης, απαιτεί μια σταδιακή είσοδο σ’αυτή τη θριαμβευτική χαρά του Πάσχα. Και εδώ δεν είναι τίποτα σοβαρό.

Το γεγονός ότι ο άνθρωπος δεν θα δει μέσα του αμέσως αυτή την αντανάκλαση του θείου φωτός, δεν πρέπει να προκαλεί σύγχυση. Αντίθετα, να μας εμπνέει: είμαι στη θέση μου, όπου πρέπει να είμαι. Αυτό είναι ένα καλό σημάδι ότι στην πραγματικότητα όλα είναι εντάξει, δεν ελπίζω, ότι μέσα μου υπάρχουν τουλάχιστον κάποιες μικρές απαιτήσεις ή εγγυήσεις από την πλευρά του Θεού ότι αν κάνω αυτό και εκείνο,θα έρθει οπωσδήποτε. Κάνω ό, τι μπορώ, αλλά το τελικό αποτέλεσμα παραδίνω εντελώς στη βούλησή Του. Αν δεν θέλει να έρθει σ’εμένα εδώ και τώρα, αν δεν θέλει να νιώσω αυτήν την πληρότητα της χαράς την οποία μπορεί να νοιώθουν όλοι αυτοί που είναι γύρω μου, πρέπει να σταματήσω και να ευχαριστήσω τον Θεό γι 'αυτήν την πολύτιμη εμπειρία, με την οποία μας διδάσκει: «Κύριε, είμαι καλά μόνο απ’ ό, τι ξέρω πόσο χάλια είμαι χωρίς Εσένα!»

Πηγη ηλεκτρονικού κειμένου


http://www.bogoslov.ru/

Kindly Bookmark this Post using your favorite Bookmarking service:
!-