Κριτική Εισαγωγή - Α'

 Η ΣΥΛΛΟΓΗ δημοτικών τραγουδιών την οποίαν μας δίδει ο κ. Πολίτης θα ευχαριστήσει πιστεύω τους ενδιαφερομένους εις την λαϊκή μας ποίησι --είναι με προσοχή μεγάλη καμωμένη, έχει σημειώσεις επεξηγηματικές του θέματος κάθε τραγουδιού, έχει άλλες σημειώσεις που εξηγούν τες ασυνήθεις λέξεις και τους ασυνήθεις τύπους, έχει έναν πολύ καλό πίνακα εις τον οποίον αναγράφονται με ακρίβειαν και σαφήνειαν οι πηγές, και η διαίρεσις του βιβλίου --εις δέκα τέσσαρα μέρη και δυο επίμετρα-- είναι πολύ επιτυχής.

    Τα δέκα τέσσαρα μέρη είναι "Ιστορικά Τραγούδιά", "Κλέφτικα Τραγούδια", "Ακριτικά Τραγούδια", '"Παραλογαίς", "Τραγούδια της Αγάπης", "Νυφιάτικα Τραγούδια", "Ναναρίσματα", "Κάλανδα Βαΐτικα", "Τραγούδια της Ξενιτειάς", "Μοιρολόγια", "Μοιρολόγια του Κάτω Κόσμου καί του Χάρού", "Γνωμικά Τραγούδια", "Εργατικά και Βλάχικα", "Περιγελαστικά". Τα Επίμετρα είναι "Δημοτικά Τραγούδια των Μέσων Χρόνων", και "Τραγούδια εις Ελληνικάς Διαλέκτους".

    Τα "Ιστορικά Τραγούδια" αρχίζουν με το "Κρούσος της Αντριανόπολης". Η παρατήρησις του κ. Πολίτου επ' αυτού είναι ορθοτάτη. Θα ήταν αστείον να υποτεθεί ότι αναφέρεται εις την κατάληψιν της Aδριανουπόλεως, υπό των Ρώσων, στα 1829. Οι στοχασμοί του συγγραφέως που τον κάμνουν να θέλει το 1361 ως εποχή για το άσμα εμένα με πείθουν μπορεί να μην πείσουν άλλους σπουδαστάς της ιστορίας, πάντως όμως θα ομολογηθεί ότι μοιάζει πολύ αρχαίο μνημείον αυτό το εξάστιχον άσμα:(1) Στην συλλογή του Πασσόβ επίσης χρονολογείται 1361. Ο πρώτος που το εδημοσίευσεν ήταν ο Άγγλος λόγιος Πάσλη (στα Ι837).

    "Της Αγιά Σοφιάς" είναι το πολύ γνωστό και ωραίο εκείνο τραγούδι:

    Σημαίνει ο Θιος, σημαίνει η γης, σημαίνουν τα επουράνια,
    σημαίνει κ' η αγιά Σοφιά, το μέγα μοναστήρι,

    με τετρακόσια σήμαντρα κ' εξηνταδυό καμπάναις,
    κάθε καμπάνα και παπάς, κάθε παπάς και διάκος.
    Ψάλλει ζερβά ο βασιλιάς, δεξιά ο πατριάρχης,
    κι απ' την πολλή την ψαλμουδιά εσειόντανε οι κολόνναις...

Συνεχίστε να διαβάζετε, πατήστε εδώ->>

Κριτική Εισαγωγή - B'

 Μόνον οκτώ "Τραγούδια της Ξενιτειάς" περιέχει το βιβλίον, θα ήθελα να ήσαν περισσότερα. Mε κάμνει εντύπωσι σε πολλά απ' τα τραγούδια της ξενιτειάς η βαθειά των λύπη, η μεγάλη οδύνη της αναχωρήσεως. Κάπως περίεργο με φαίνονται σ' έναν λαό σαν τον δικό μας που έτσι εύκολα και θαρραλέα -σχεδόν αμέριμνα- ξενιτεύεται.

    Την ξενιτειά, την αρφανιά, την πίκρα, την αγάπη,
    τα τέσσαρα τα ζύγιασαν, βαρύτερά ειν' τα ξένα.

    Η σειρά κλείει με την "Μάγισσα". Στην αρχή της, είναι τ' ωραίο ποίημα του υιού που φεύγει και υπόσχεται, και όλο υπόσχεται, αλλά

    Δώδεκα χρόνοι απέρασαν και δέκα πέντε μήνες καράβια δεν τον είδανε, ναύταις δεν τονε ξέρουν.

    Της "Μάγισσας" -του καλού αυτού άσματος- μια παραλλαγή αρκετά αξιοπερίεργη εδημοσίευσεν ο κ. Παχτίκος.(15) Εκεί που σ' άλλες παραλλαγές μένει ο ξενιτεμένος ανίσχυρος δεμένος απ' τα μάγια έτσι φοβερά που μονάχο του να ξεσελλώνεται τ' άλογό του, να ξεζώνεται το σπαθί του, να ξεγράφεται η γραφή, στην παραλλαγή του κ. Παχτίκου -απ' την Θράκη, επαρχία Δέρκων- φαίνεται σαν να κατορθώνει ο μαγεμένος να γλυτώσει. Το ποίημα όμως δεν κερδίζει τίποτε από την τοιαύτην μετατροπή του θέματος, άλλωστε οι στίχοι της θρακικής παραλλαγής οι πραγματευόμενοι την ενέργεια της γυναίκας του μαγεμένου για την λύτρωσί του είναι ακαλαίσθητοι. Η χώρα όπου μαγεύτηκεν ο ξένος είναι η Περσία ("εμένα με 'παντρέψαν κάτω 'σ την Ατζεμιά").(16)

Συνεχίστε να διαβάζετε, πατήστε εδώ->>