Κεφάλαια περί τηρήσεως του νού Α'

ΣΥΝΤΟΜΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ

Ὁ ὅσιος πατέρας μας Ἠσαΐας ὁ Ἀναχωρητής ἔζησε γύρω στό 370 μ.Χ.. Ἦταν σύγχρονος τοῦ ἀββᾶ Μακαρίου τοῦ Μεγάλου. Μελετώντας νύχτα καί ἡμέρα τίς θεῖες Γραφές, ἄντλησε ἀπό τίς σωτήριες πηγές τους πλούσιο τό νερό τῆς πνευματικῆς σοφίας καί ἔγραψε πολλούς καί πάρα πολύ καλούς λόγους πάνω σέ διάφορα ψυχωφελῆ θέματα, ὥστε ν' ἀποτελοῦν ὁλόκληρο βιβλίο. Ἀπό αὐτούς παραθέτουμε ἐδῶ αὐτόν τόν μικρό λόγο, γιά χάρη ἐκείνων πού ἐπιθυμοῦν νά προσέχουν καί νά φυλάγουν τό νοῦ τους. Ὁ λόγος αὐτός διδάσκει μέ συντομία πῶς νά ἀποκρούομε τίς προσβολές τῶν πονηρῶν λογισμῶν, γιά νά μή μᾶς κατηγορεῖ ἡ συνείδηση, πῶς νά μελετοῦμε τά θεῖα καί πῶς νά διατηροῦμε καθαρά τά τρία μέρη τῆς ψυχῆς μέ κάθε ἀταραξία καί ἐπιτηδειότητα.



ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ

Ἀσκητής τῆς ἐποχῆς τοῦ πρωτογενοῦς μοναχισμοῦ τῆς Αἰγύπτου, ὁ ὅσιος Ἠσαΐας ὁ Ἀναχωρητής, μεταξύ τῶν ἄλλων ἔργων του παρήγαγε καί τά εἰκοσιεπτά κεφάλαια, τά ὁποῖα οἱ ἐκδότες τῆς Φιλοκαλίας, ὡς ὠφελιμότατα, ἐνσωμάτωσαν σ' αὐτήν.

Πρόκειται γιά μία δέσμη πνευματικῶν καί ἀσκητικῶν ἐμπειριῶν ἑνός μεγάλου ἡσυχαστῆ, πού ἡ ἀξία τους αὐξάνεται ἀπό τό γεγονός τῆς πρωτοτυπίας τους, ἀφοῦ ἀποτελοῦν ἄνθη τοῦ πρώιμου μοναχισμοῦ καί ἔχουν γραφεῖ χωρίς τήν βοήθεια τῆς ἀνύπαρκτης ἀκόμη ἡσυχαστικῆς παραδόσεως.

Βέβαια, τοῦ ὁσίου Ἠσαΐα προηγήθηκαν ἐλάχιστα μέν, πλήν μεγάλα ἀναστήματα τῆς Ἐρήμου, πού, ὡς ταπεινός, ἐπωφελήθηκε τῆς πείρας τους καί διασταύρωσε τήν πνευματική του γνώση. Ἀλλά ὁ ἴδιος συνεισέφερε τό μεγαλύτερο μέρος ἀπό τήν προσωπική του ἐμπειρία, κατά τούς πολέμους μέ τόν διάβολο καί τά πάθη, ἀλλά καί ἀπό τήν μελέτη τῶν Γραφῶν, ὅπως προκύπτει ἀπό ὅλο τό ἔργο του καί τά κεφάλαια «περί τηρήσεως τοῦ νοός», μέ τίς συχνές ἀναφορές στίς ἱερές Γραφές.

Τό ἀπόσπασμα αὐτό ἀπευθύνεται σέ μοναχούς, κυρίως ἡσυχαστές, ἀλλά εἶναι ὠφελιμότατο καί γιά τούς λαϊκούς χριστιανούς, ἀφοῦ καί τά ψεκτά πάθη εἶναι κοινά, κοινή ἡ ἀνθρωπολογική σύνθεση, κοινή ἡ πίστη, κοινή ἡ χάρη καί κοινοί οἱ πόλεμοι ἀπό τόν κόσμο, τόν διάβολο καί τά πάθη.

Στά εἰκοσιετπά κεφάλαια γίνεται αἰσθητή ἡ προσωπική ἐμπειρία τοῦ Ὁσίου, πού ἀποτελεῖ καί τό βασικό κριτήριο τῆς διδασκαλίας του, σέ συνδυασμό μέ τίς Γραφικές μαρτυρίες. Ἐξαίρει, σάν παράγοντα ἀντιστάσεως στίς προκλήσεις τῶν παθῶν καί στίς προσβολές τῶν δαιμόνων, τόν θυμό. Δηλαδή τήν ἐξέγερση τοῦ θυμοειδοῦς μέρους τῆς ψυχῆς, προκειμένου νά κινηθεῖ ἡ ψυχή μέ ἀνδρεία κατά τῆς ἐπιτιθέμενης ἁμαρτίας. Καί εἶναι γνωστό, ἀπ' ὅλη τήν ἀσκητική γραμματεία, ὅτι ὁ κύριος σκοπός τοῦ θυμοειδοῦς εἶναι ἡ ρωμαλέα ἀντίσταση καί ἡ ὁρμητική ἐπίθεση μόνο κατά τῆς ἁμαρτίας.

Στή συνέχεια ἀποκαλύπτει τίς μεθοδικές ἀπάτες τῶν δαιμόνων, τίς ὁποῖες ἡ ψυχή πρέπει νά ἀντιμετωπίζει μέ τήν προσοχή, τίς ἀσκητικές πράξεις καί τήν προσευχή. Κι αὐτά ὅλα εἶναι ὅσα ὀφείλονται νά γίνουν ἀπό τήν ἀνθρώπινη πλευρά. Τή νίκη ὅμως μόνον ὁ Κύριος θά δώσει στήν ταπεινή ψυχή, τήν ὁποία συνεχῶς βοηθεῖ, ὑπό τόν ὅρο ὅτι διαμένει στήν ταπείνωση καί τήν αὐτομεμψία της.

Συνεχίστε να διαβάζετε, πατήστε εδώ->>

Κεφάλαια περί τηρήσεως του νού - Β'

27 ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΠΕΡΙ ΤΗΡΗΣΕΩΣ ΤΟΥ ΝΟΥ


1.

Ἡ ὀργή εἶναι φυσική ἰδιότητα τοῦ νοῦ. Καί χωρίς ὀργή οὔτε στήν καθαρότητα φτάνει ὁ ἄνθρωπος, ἄν δέν ὀργιστεῖ ἐναντίον ὅλων τῶν πονηρῶν λογισμῶν πού σπέρνει μέσα του ὁ διάβολος. Καί ὅταν τόν βρῆκε ὁ Ἰώβ, ἔβρισε τούς ἐχθρούς του μέ αὐτά τά λόγια: «Ἄτιμοι καί ἐξαχρειωμένοι, πού δέν ἔχετε κανένα καλό πάνω σας, πού δέν σᾶς θεωρῶ οὔτε σάν τούς σκύλους τῶν ποιμνίων μου»(1). Ἐκεῖνος πού θέλει νά φτάσει στή φυσική ὀργή (δηλαδή σ' ἐκείνη πού στρέφεται ἐναντίον τοῦ διαβόλου καί τῶν παθῶν), κόβει ὅλα τά θελήματά του μέχρις ὅτου φτάσει στήν κατάσταση τοῦ νοῦ του, ὅπως τή δημιούργησε ὁ Θεός.

2.

Ἄν ἀντιστέκεσαι στήν καταδρομή τοῦ διαβόλου καί δεῖς ὅτι ἐξασθένησε καί ὑποχωρεῖ, μή χαρεῖς, γιατί ἡ κακία τῶν πονηρῶν πνευμάτων δέν ἐξαντλήθηκε ἀκόμη, ἀλλά ἀκολουθεῖ πίσω ἀπό αὐτά. Ἑτοιμάζουν πόλεμο χειρότερο ἀπό τόν πρῶτο, τόν ἔχουν ἀφήσει πίσω ἀπό τήν πόλη καί τοῦ ἔδωσαν ἐντολή νά μήν κινηθεῖ. Καί ἄν ἀντισταθεῖς σ' αὐτούς, φεύγουν νικημένοι. Ἄν ὅμως ὑπερηφανευτεῖς ὅτι τούς ἐδίωξες καί ἀφήσεις ἀφύλαχτη τήν πόλη, τότε ἄλλοι ἔρχονται ἀπό πίσω καί ἄλλοι στέκονται ἐμπρός, καί ἡ ταλαίπωρη ψυχή ἀνάμεσά τους δέ βρίσκει καταφύγιο πουθενά. Πόλη εἶναι ἡ προσευχή. Ἀντίσταση εἶναι ἡ ἀντίκρουση τῶν πονηρῶν λογισμῶν στό ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Βάση εἶναι ὁ θυμός.


3.

Λοιπόν, ἀγαπητοί, ἄς σταθοῦμε μέ φόβο Θεοῦ καί ἄς φυλάγομε τήν ἄσκηση τῶν ἀρετῶν καί ἄς μή βάζομε ἐμπόδιο στή συνείδησή μας. Ἄς προσέχομε τόν ἑαυτό μας μέ φόβο Θεοῦ, μέχρις ὅτου ἡ συνείδησή μας ἐλευθερωθεῖ καί μαζί της κι ἐμεῖς καί πραγματοποιηθεῖ ἕνωση ἀνάμεσα σ' αὐτήν καί σ' ἐμᾶς. Καί τότε ἡ συνείδηση γίνεται φύλακάς μας καί μᾶς δείχνει ποῦ σφάλλομε. Ἄν ὅμως δέν ὑπακούσομε σ' αὐτήν, θά φύγει ἀπό μᾶς καί θά μᾶς ἐγκαταλείψει καί τότε πέφτομε στά χέρια τῶν ἐχθρῶν καί δέν μᾶς ἀφήνουν πλέον. Ὅπως μᾶς δίδαξε ὁ Κύριός μας: «Ἄκουσε τόν ἀντίδικό σου ἕως ὅτου βρίσκεσαι μαζί του στό δρόμο γιά τό δικαστήριο»(2). Ἀντίδικος, ἐννοοῦν μερικοί ὅτι εἶναι ἡ συνείδηση, ἡ ὁποία ἀντιστέκεται στόν ἄνθρωπο πού θέλει νά κάνει τό ἁμαρτωλό του θέλημα. Καί ἄν ὁ ἄνθρωπος δέν ἀκούσει τήν συνείδησή του, τότε αὐτήν τόν παραδίνει στούς ἐχθρούς του.


4.

Ἄν ὁ Θεός δεῖ ὅτι ὑποτάχθηκε σ' Αὐτόν ὁ νοῦς μέ ὅλες του τίς δυνάμεις καί δέν ἔχει ἄλλη βοήθεια παρά Αὐτόν μόνο, τότε τόν ἐνδυναμώνει καί λέει: «Μή φοβᾶσαι, παιδί μου Ἰακώβ, ὀλιγάριθμε Ἰσραήλ»(3). Καί πάλι λέει: «Μή φοβᾶσαι, γιατί σέ λύτρωσα. Σοῦ ἔδωσα τό ὄνομά μου, σύ εἶσαι δικός μου. Καί ἄν περνᾶς ἀπό νερό, εἶμαι μαζί σου, ποτάμια ὁλόκληρα δέν θά σέ παρασύρουν, κι ἄν περάσεις ἀνάμεσα ἀπό φωτιά δέ θά καεῖς καί ἡ φλόγα δέν θά σέ κατακάψει, γιατί ἐγώ εἶμαι ὁ Κύριος ὁ Θεός σου, ὁ ἅγιος τοῦ Ἰσραήλ, πού σέ σώζω»(4).


5.

Ἄν λοιπόν ὁ νοῦς ἀκούσει αὐτά τά ἐνθαρρυντικά λόγια, ἀψηφᾶ τούς δαίμονες λέγοντας: «Ποιός εἶναι ποὺ μέ πολεμᾶ; Ἄς σταθεῖ ἀπέναντί μου. Ποιός ἀντιδικεῖ μ' ἐμένα; Ἄς μέ πλησιάσει. Ὁ Κύριος εἶναι βοηθός μου, ποιός θά μοῦ κάνει κακό; Ὅλοι ἐσεῖς θά παλιώσετε ὅπως τά ροῦχα πού τρώει ὁ σκόρος»(5).

6.

Ἄν ἡ καρδιά σου ἔφτασε νά ἀποκτήσει σάν φυσικό τό μίσος κατά τῆς ἁμαρτίας, τότε νίκησε καί ἀπομακρύνθηκε ἀπό ἐκεῖνα πού γεννοῦν τήν ἁμαρτία καί ἔβαλε στήν μνήμη σου τήν κόλαση. Καί γνώριζε ὅτι Ἐκεῖνος πού σέ βοηθεῖ μένει κοντά σου. Καί σύ νά μήν Τόν λυπεῖς μέ καμία ἁμαρτία, ἀλλά κλαῖε ἐμπρός Του καί λέγε: «Ἐσύ Κύριε ἔχεις τό ἔλεος γιά νά μέ γλυτώσεις ἀπό τήν ἁμαρτία καί τούς δαίμονες, γιατί ἐγώ ἀδυνατῶ νά ξεφύγω ἀπό τούς ἐχθρούς χωρίς τήν βοήθειά Σου». Καί πρόσεχε νά μήν παραδεχτεῖς πονηρές σκέψεις, καί Αὐτός σέ φυλάγει ἀπό κάθε κακό.

Συνεχίστε να διαβάζετε, πατήστε εδώ->>