Προγαμιαίες σχέσεις
μεταγαμιαίων ανθρώπων
(Πρωτοπρεσβυτέρου π. Κωνσταντίνου Στρατηγόπουλου)
Τ Ο Ε Ρ Ω Τ Ι Κ Ο ΠΛ Α Σ Μ Α
Ο άνθρωπος από τη φύση του είναι πλάσμα ερωτικό. Έχει την
τάση να κινείται προς ένωση. Το επίπεδο στο οποίο πραγματοποιείται η ένωση αυτή
είναι τριπλό. Κινείται προς ένωση με το Θεό, με το συνάνθρωπο, και ενώνει με τα
ψυχικά και διανοητικά του χαρίσματα όλες τις δυναμικές που χαρακτηρίζουν την
προσωπικότητά του. Πιο πρακτικά δοσμένο αυτό το σχήμα θέλει τον άνθρωπο
α’) Να έχει αναζητήσεις για
τη ζωή και το θάνατο
και για τα
πέρα από την
οριζόντια πραγματικότητα
β’) Να θέλει να έχει κοινωνία με τους άλλους ανθρώπους
γ’) Να προσπαθεί να ξεπεράσει τους εσωτερικούς διχασμούς που
τον ταράσσουν και τον κομματιάζουν.
Η προσπάθεια για το κάθε ένα από τα προηγούμενα είναι
ερωτική. Η ερωτική πορεία κρύβει πάντα μέσα της μια έξοδο. Έξοδο προς το Θεό,
τους ανθρώπους και από την εγωιστική αυταρέσκειά μας.
Η ΒΙΩΣΗ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ
ΔΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ
Χωρίς την ανακάλυψη και βίωση του προαναφερομένου τριπλού
ερωτικού επιπέδου, ο άνθρωπος ζει μια πρακτική βαθιά αναπηρία. Αν αναπτύσσει
μέρος μόνο από τις ερωτικές του δυνατότητες, ζει ελλιπείς και αρρωστημένες τις
πτυχές της προσωπικότητάς του. Αν π.χ. κοινωνικοποιείται χωρίς ταυτόχρονη αναζήτηση
ερωτικής μορφής προς το Θεό, καταλήγει σε καρκινογόνο κοινωνικότητα. Αν πάλι
προσπαθεί να ισορροπήσει τις εσωτερικές του αντίρροπες δυνάμεις χωρίς έξοδο
προς το Θεό και τους ανθρώπους, καταλήγει σε ένα διαλογιζόμενο ον που ψάχνοντας
να βρει τον εαυτό του χάνει τον ορίζοντα του περιβάλλοντός του.
Ο έρωτας, επειδή
είναι πράξη ζωής τ
ρ ι τ τ ώ ς εκ φ ρ α ζ ομ έν η , μ ό ν ο
μ ε εν ι α ί α τ ρ ι π λ ή α ν τι μ ε τώ π ι σ η μπορεί να βιωθεί. Όταν λέμε «ενιαία τριπλή
αντιμετώπιση» εννοούμε ένα γεγονός που μπορεί να αναπτύξει ταυτόχρονα και να
γιατρέψει τρία παράλληλα και ομοειδή στοιχεία που, ενώ είναι διακρινόμενα στις
εκδηλώσεις τους, έχουν κοινό παράγοντα που τα τρέφει και τα καλλιεργεί.
Αυτός ο κοινός παράγοντας που ενεργοποιεί ισορροπημένα όλα
τα στοιχεία του έρωτα είναι ο
«γάμος». Τη λέξη «γάμος» σήμερα την κατανοούμε
αποσπασματικά, ως σχέση του ανδρός με τη γυναίκα. Η γλώσσα όμως της Γραφής
είναι πολύ ευρύτερη. Ο γάμος ορίζεται ως σχέση Χριστού και Εκκλησίας. Είναι ένα
μυστήριο πρακτικό και ταυτόχρονα ακατανόητο. Είναι η παρουσία της Χάριτος του
Αγίου Πνεύματος που «όλως συγκροτεί» τον άνθρωπο σε ερωτική ισορροπία. Η
αποδοχή αυτού του δεδομένου της δωρεάς του Αγίου Πνεύματος κάνει τον άνθρωπο
προσωπικότητα που ζει μέσα από το γάμο. Που αποδέχεται την αγάπη του Θεού, όπως
εκείνη εκφράζεται μέσα από το μυστήριο της Εκκλησίας και της εκχύσεως του Αγίου
Πνεύματος. Ο έρωτας είναι γεγονός γαμικό και μόνο ως τέτοιο προσεγγίζεται.
Είναι, δηλαδή, γεγονός ισχυρής ενώσεως που μόνο ακατάλυτα δεσμά μπορούν να το
συγκρατήσουν. Χωρίς αυτές τις δυνάμεις του γάμου ο έρωτας δεν μπορεί να
θεραπεύσει τις αναζητήσεις του ανθρώπου για υπέρβαση, κοινωνία και εσωτερική
ισορροπία.
Ο άνθρωπος, λοιπόν, είναι, μαζί με την ιδιότητα του
ερωτικού, και πλάσμα γαμικό. Η σχέση του με το Άγιο Πνεύμα τον χαρακτηρίζει.
Κανείς μέσα στο χώρο της Εκκλησίας δεν μπορεί να είναι ανέραστος ή αγαμικός. Ο
μοναχός και ο παντρεμμένος μέσα από το γεγονός αυτό του συνεκτικού δεσμού του
γάμου μπορούν να είναι όντως μοναχοί και όντως έγγαμοι. Ο άνθρωπος δεν μπορεί
να ομιλεί για προγαμιαίες σχέσεις.
Δεν μπορεί να
υπάρξει τέτοιο γεγονός.
Είναι ανυπόστατο. Τ ο π
ρ ο γ αμ ι αί ο κ ατ αρ γ ε ί τ η δ υ ν α τ ό τ η τ α τ ου α ν θ ρ ώ π ου ν
α ζ ει ω ς ά ν θ ρ ω π ος .
Ο ορισμός «προγαμιαίες σχέσεις» θέλει να προσδιορίσει σήμερα
την ύπαρξη γενετησίων σχέσεων έξω από το γάμο. Τέτοιοι όμως διαχωρισμοί είναι
αδύνατοι. Οι γενετήσιες σχέσεις υπηρετούν στην πράξη ω ς β ι ολ ογ ι κ ές λ ει
τ ου ρ γ ί ες τ ο ερ ω τ ι κ ό και
γαμικό στοιχείο όπως το προσδιορίσαμε. Στη μελέτη του μακρόκοσμου ένας
αστροφυσικός θα έλεγε πως είναι αδύνατο ένας κουάρκ (το μικρότερο τεμάχιο ύλης
που
υπάρχει) να βρεθεί μόνο του. Είναι πάντα δεσμευμένα. Το ίδιο
θα λέγαμε συμβαίνει με τις γενετήσιες σχέσεις. Κανείς δεν μπορεί να τις
αποδεσμεύσει από το γάμο και τον έρωτα. Κάθε προσπάθεια για αποδέσμευση ενός
κουάρκ από τη δομή ενός πρωτονίου θα χρειαζόταν υποθετικά τόση ενέργεια όση
χρειάζεται για να καταστρέψουμε το γαλαξία μας, και μπορεί, το σύμπαν. Στην
αστροφυσική οι έννοιες γίνονται κατανοητές. Στο χώρο όμως της ανθρώπινης ζωής
τα πράγματα δεν φαίνονται και τόσο δύσκολα. Κι όμως, είναι αρκετή μια
απογυμνωμένη από έρωτα και γάμο γενετήσια σχέση να διαλύσει τις ισορροπίες
λειτουργίας τ ου μ υ σ τ η ρ ί ου π ου λ έγ ε τ α ι ά ν θ ρ ω π ος κ α τ ’ ει κ
ό ν α τ ου Θ ε ού π λ α σ μ έν ος .
ΤΟ Π Ρ Ο ΒΛΗ Μ Α