Π.Διαθήκη - Μυθολογία των Εβραίων ή Βίβλος της Εκκλησίας;

Ένα από τα µεγαλύτερα επιτεύγµατα του ιθ΄  µ.Χ.  αιώνα συνιστά αναµφίβολα η ανακάλυψη των ξεχασµένων για  αιώνες πολιτισµών της αρχαίας Αιγύπτου και της Μεσοποταµίας.  Η  διεύρυνση του  ιστορικού  ορίζοντα  που  προέκυψε  από  την ανακάλυψη αυτήν επέδρασε αναπόφευκτα και στον τρόπο θεώρησης και προσέγγισης της Βίβλου. Ο τεράστιος αριθµός κειµένων, που έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη, κατέστησαν  σήµερα τη Βίβλο από το “αρχαιότερο βιβλίο του κόσµου” ένα σχετικά  νεότερο προϊόν  της µακραίωνης πνευµατικής ιστορίας της ανθρωπότητας, αφού η χρονική απόσταση του µεγαλύτερου µέρους του περιεχοµένου της από τις απαρχές των αρχαίων πολιτισµών είναι σχεδόν ίση -περίπου 2500 χρόνια- µε την απόστασή του από τη σύγχρονη εποχή. Έτσι, ο βιβλικός επιστήµονας έχει σήµερα τη δυνατότητα να δει τα κείµενα της Βίβλου µέσα σε ένα ευρύτατο ρεύµα παραδόσεων διαφορετικής προέλευσης και είδους, που του ανοίγουν νέους ορίζοντες ερµηνείας και του προσφέρουν νέες δυνατότητες πληρέστερης κατανόησής τους.


Πέρα όµως από τα αδιαµφισβήτητα  θετικά  για  την έρευνα αποτελέσµατα που προέκυψαν από τις νέες ερµηνευτικές προσεγγίσεις, τέθηκε ταυτόχρονα ένα κρίσιµο ερώτηµα: Σε τι διαφέρει  η Βίβλος από τις µυθολογίες  των υπόλοιπων  γειτονικών προς  τον Ισραήλ  λαών; Τα  τελευταία  χρόνια πληθαίνουν διάφορες φωνές που σε διάφορους τόνους αµφισβητούν την αξία  των “ιουδαϊκών  Γραφών” -του  πρώτου δηλαδή µέρους της χριστιανικής Αγίας Γραφής, που ονοµάζεται “Παλαιά ∆ιαθήκη”- για την Εκκλησία. Αρκετοί είναι εκείνοι που θεωρούν ότι για τη χριστιανική πίστη είναι  αρκετή η  µελέτη  της  Καινής ∆ιαθήκης,  εφόσον σ’  αυτήν αποκαλύπτεται πραγµατικά ο Θεός των Χριστιανών. Κάποιοι, µάλιστα, τολµούν και θέτουν ευθέως το ερώτηµα: Γιατί πρέπει οι Χριστιανοί να µελετούν τη “µυθολογία των Εβραίων” και, µάλιστα, ως υποχρεωτική για την πίστη τους;
Το όλο ζήτηµα έχει  δύο σκέλη.  Το πρώτο αφορά στο ερώτηµα της σχέσης Παλαιάς ∆ιαθήκης και µυθολογικών κειµένων των διαφόρων λαών και το δεύτερο στη σηµασία της Παλαιάς ∆ιαθήκης για τη χριστιανική πίστη.

Η διαµόρφωση της Βίβλου

Συνεχίστε να διαβάζετε, πατήστε εδώ->>

Η βιβλική αντίληψη περί Ιστορίας

Τόσο στα παραπάνω παραδείγµατα όσο και σε όλες τις ανάλογες περιπτώσεις, όπου διαπιστώνεται επίδραση των βιβλικών συγγραφέων από το πνευµατικό τους περιβάλλον, η χρήση εικόνων ποτέ δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά αυτές εντάσσονται µέσα στην αφήγηση για  την εξυπηρέτηση των σκοπών της.  Ο τρόπος µε τον οποίο ταξινοµούνται  οι αφηγήσεις µέσα στην Αγία Γραφή µαρτυρεί τη σαφή πρόθεση των συντακτών της να αφηγηθούν  όχι  µύθους αλλά  ιστορία, και  µάλιστα µια ιστορία παγκόσµια που αρχίζει µε τη δηµιουργία του κόσµου και φτάνει µέχρι τα έσχατα. Μια ιστορία όµως που δεν αποσκοπεί στην καταγραφή των γεγονότων της ανθρώπινης κοινωνίας του παρελθόντος, αλλά  στην περιγραφή των σχέσεων του Θεού µε τον άνθρωπο. Και είναι αυτή ακριβώς η πρόθεση που διαφοροποιεί την Παλαιά ∆ιαθήκη από τις µυθολογίες  όλων των άλλων λαών.  Ενώ, δηλαδή, για  τους γύρω λαούς ο Θεός λατρεύεται για  κάτι  που βεβαιώνεται από τον µύθο,  στον Ισραήλ ισχύει  το αντίθετο· η ιστορία είναι σε πρώτη γραµµή το πεδίο όπου εµφανίζεται η σωτήρια δύναµη του Θεού.  Αυτό φαίνεται πολύ καθαρά στην πρώτη εντολή (Έξοδος κ΄ 2), σύµφωνα µε την οποία ο Ισραήλ καλείται να λατρέψει τον Θεό όχι για ενέργειές του σε  κάποιο  αρχέγονο µυθικό  παρελθόν  (δηµιουργία,  κατακλυσµός,  συντριβή των δυνάµεων του χάους, κλπ) αλλά για τη συγκεκριµένη επέµβασή του στην έξοδο από την Αίγυπτο.

Συνεχίστε να διαβάζετε, πατήστε εδώ->>

Η σηµασία της Παλαιάς ∆ιαθήκης για τη χριστιανική πίστη

Εφόσον, λοιπόν,  για   τους  Χριστιανούς  η  Παλαιά  ∆ιαθήκη   δεν  είναι  η μυθολογία  των Εβραίων, αλλά  αποκάλυψη του Θεού προς τους ανθρώπους  και καταγραφή της ιστορίας των σχέσεων του Θεού µε τον άνθρωπο, τα βιβλία της δεν αποτελούν απλώς  τη λογοτεχνία  ενός µόνο λαού  αλλά  πνευµατική κληρονοµιά ολόκληρης της ανθρωπότητας, την οποία καλεί  ο Ιησούς Χριστός να γίνει  λαός του Θεού. Έτσι, η απάντηση στο δεύτερο ερώτηµα, της σηµασίας της Παλαιάς ∆ιαθήκης για τη χριστιανική πίστη προκύπτει από την πίστη της ίδιας της Εκκλησίας για το πρόσωπο του Ιησού Χριστού.  Αν θα ήθελε να συνοψίσει κανείς σε µία µόνο φράση ολόκληρη  την  περί  του  δευτέρου προσώπου της  Αγίας   Τριάδος  θεολογία  της Εκκλησίας, δεν θα εύρισκε ίσως πιο κατάλληλη από εκείνη µε την οποία αυτό συχνά περιγράφεται στο τελευταίο  βιβλίο  της Αγίας  Γραφής  ως «ὁ  ὢν καὶ  ὁ ἦν καὶ  ὁ ἐρχόµενος» (Αποκ. α΄ 4,8. πρβλ. δ΄ 8). Στη φράση αυτή συνοψίζονται οι δύο βασικές αρχές που διαφοροποιούν τη χριστιανική πίστη από όλες τις θρησκείες· ότι δηλαδή η χριστιανική   πίστη   δεν  είναι   καρπός  των  θεωρητικών   αναζητήσεων  κάποιου διανοουµένου ή  το  κατασκεύασµα  κάποιου  ιερατείου,  αλλά   αποτέλεσµα  της αποκάλυψης του Θεού µέσα στην ιστορία και  ότι  η Αγία  Γραφή αποτελεί  την καταγραφή της εµπειρίας της αποκάλυψης αυτής από την κοινότητα εκείνη που τη βίωσε και τη διατήρησε ζωντανή στην παράδοσή της.

Συνεχίστε να διαβάζετε, πατήστε εδώ->>

Η ενότητα Παλαιάς και Καινής ∆ιαθήκης

Η ενότητα αυτή των δύο ∆ιαθηκών δηλώνεται σαφέστατα και από τον τρόπο µε τον οποίο η Εκκλησία  ενσωµατώνει τα βιβλία  της Παλαιάς ∆ιαθήκης  στην ιερή Βίβλο  της.  Αναλυτικότερα,  η  κατάταξη των  βιβλικών  έργων  στον κανόνα της Συναγωγής αποσκοπεί στον τονισµό της σηµασίας του Νόµου. Τα βιβλία, εποµένως, που απαρτίζουν τη συλλογή Νόµος κατέχουν την πρώτη θέση σε αυτόν τον κανόνα. Αµέσως µετά ακολουθεί η οµάδα Προφήτες. Στο πρώτο βιβλίο της οµάδας αυτής, στο Ιησούς Ναυή, εµφανίζεται ο Θεός να δίνει από την πρώτη στιγµή στον διάδοχο του Μωυσή την ακόλουθη εντολή: «Να είσαι δυνατός και πολύ γενναίος, φροντίζοντας να ενεργείς σύµφωνα µε όλον τον νόµο που σου παρέδωσε ο δούλος µου ο Μωυσής. Μην παρεκκλίνεις από αυτόν ούτε προς τα δεξιά ούτε προς τα αριστερά, ώστε να ευηµερείς οπουδήποτε πηγαίνεις. ∆εν θα σταµατήσεις να επαναλαµβάνεις όσα περιέχονται στο βιβλίου του νόµου αυτού και θα µελετάς σ’ αυτό µέρα και νύχτα, ώστε να φροντίζεις να ενεργείς σύµφωνα µε όλα όσα είναι γραµµένα. Γιατί τότε µόνο θα πετύχεις στις επιλογές  σου και τότε µόνο θα ευηµερήσεις» (Ιησούς α΄ 7-8)1. Το τελευταίο βιβλίο της συλλογής, Μαλαχίας, τελειώνει µε µια ανάλογη εντολή: «Να θυµάστε τον νόµο που παρέδωσα στον δούλο µου τον Μωυσή στο Χωρήβ, τα  θεσπίσµατα  και  τις διατάξεις για  όλον τον Ισραήλ» (Μαλαχίας  γ΄ 22)2. Ολόκληρη, λοιπόν, η δεύτερη συλλογή των βιβλικών έργων αρχίζει  και τελειώνει µε την υπενθύµιση της υποχρέωσης για πιστή τήρηση του Νόµου και το ίδιο επαναλαµβάνεται και στην τρίτη οµάδα. Τα Αγιόγραφα αρχίζουν µε το βιβλίο Ψαλµοί, στον πρώτο από τους οποίους
µακαρίζεται ο άνθρωπος ο οποίος «…  στον νόµο του Κυρίου βρίσκει όσα επιθυµεί, και στον νόµο του µελετά µέρα και νύχτα» (Ψαλµοί α΄ 2)3. Κατά ανάλογο τρόπο, το τελευταίο βιβλίο της οµάδας, Χρονικά,  αποτελεί µια ανακεφαλαίωση της ιστορίας του Ισραήλ µε σκοπό να υπενθυµίσει στον λαό του Ιούδα που επιχειρεί  να ανασυγκροτηθεί µετά τις περιπέτειες της βαβυλώνιας αιχµαλωσίας  ότι η επιβίωσή του εξαρτάται από την πιστή τήρηση του Νόµου και την ακριβή τέλεση της λατρείας.
Αντίθετα,  η  κατάταξη  των  βιβλικών  έργων  στον  κανόνα της  Εκκλησίας αποσκοπεί στο να αποτελέσουν τα  έργα  αυτά  ένα είδος εισαγωγής  στην Καινή ∆ιαθήκη. Ο Νόµος στη χριστιανική Παλαιά ∆ιαθήκη δεν αποτελεί αυτοτελή οµάδα βιβλίων, αλλά  εντάσσεται σε µια ευρύτερη οµάδα υπό τον τίτλο Ιστορικά Βιβλία.

Συνεχίστε να διαβάζετε, πατήστε εδώ->>