β. ΤΟ ΧΡΙΣΜΑ

β. ΤΟ ΧΡΙΣΜΑ

169. Τί εἶναι τό χρίσμα;

Εἶναι τό ἱερό μυστήριο κατά τό ὁποῖο, χριομένων σταυροειδῶς μέ ἅγιο μύρο τῶν μελῶν τοῦ βαπτισθέντος, κατέρχεται ἡ θεία χάρη ἡ ὁποία σφραγίζει τήν ἀρξάμενη νέα πνευματική ζωή, διαπτύσσοντας τά χαρίσματα τοῦ βαπτίσματος σέ βίο προσωπικό, θεοφιλῆ καί ἐνάρετο. Τό χρίσμα, ἄν καί τελεῖται συνειμμένως μέ τό βάπτισμα, δέν εἶναι μέρος τοῦ βαπτίσματος, ἀλλά μυστήριο αὐτοτελές καί ἴδιο. Εἶναι δέ μυστήριο μή ἐπαναλαμβανόμενο.Στή Γραφή δέν ὑπάρχει σαφής μαρτυρία περί τῆς ἱδρύσεως τοῦ χρίσματος ἀπ’ εὐθείας ἀπό τόν Κύριο. ῾Υπάρχουν ὅμως πολλές καί σημαντικές ἐνδείξεις. Εἶναι τά χωρία· «῾Ο δέ βεβαιῶν ἡμᾶς σύν ἡμῖν εἰς Χριστόν καί χρίσας ἡμᾶς Θεός, ὁ καί σφραγισάμενος  ἡμᾶς  καί  δούς  τόν  ἀρραβῶνα  τοῦ  Πνεύματος    ἐν  ταῖς καρδίαις ἡμῶν»· «καί ὑμεῖς τό χρῖσμα, ὅἐλάβετε ἀπ’ αὐτοῦ, μένει ἐν ὑμῖν, καί οὐ χρείαν ἔχετε, ἵνα τις  διδάσκῃ ὑμᾶς...». Στά χωρία αὐτά βέβαια ἡ χρίση μπορεῖ νά ἐκληφθεῖ μέ ἔννοια γενική, ὡς ἐσωτερική διά τοῦ῾Αγίου Πνεύματος βεβαίωση.Σημαντικότερη μαρτυρία περί τῆς θείας ἀρχῆς τοῦ χρίσματος καί βεβαίωση, ὅτι τοῦτο εἶναι μυστήριο ξεχωριστό ἀπό τό βάπτισμα, εἶναι τά ὅσα λέγονται στίς Πράξεις τῶν ᾿Αποστόλων, περί τῶν ἀποστόλων Πέτρου καί᾿Ιωάννου, οἱὁποῖοι στάλθηκαν στή Σαμάρεια γιά νά ἐπιθέσουν τά χέρια τους στίς κεφαλές τῶν βαπτισθέντων ἀπό τό διάκονο Φίλιππο καί νά τούς μεταδώσουν Πνεῦμα ῞Αγιο.


῾Ομοίως καί ὅ,τι λέγεται περί τοῦ Παύλου , ὁ ὁποῖος στήν ῎Εφεσο διά τῆς ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν του στίς κεφαλές τῶν δεχθέντων τό βάπτισμα τοῦ ᾿Ιωάννου, μετέδωσε σ’ αὐτούς Πνεῦμα ῞Αγιο.᾿Από τίς πιό πάνω διηγήσεις τῶν Πράξεων φαίνεται, ὅτι ἀρχικά τό μυστήριο ἐτελεῖτο διά τῆς ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν τῶν ᾿Αποστόλων. ῞Οσο ὅμως περνοῦσε ὁ καιρός καί στό μέτρο πού ὁ ἀριθμός τῶν πιστευόντων μεγάλωνε καθημερινά καί ἦταν φυσικά ἀδύνατο νά ἐπαρκέσουν τά ἀποστολικά χέρια γιά τήν τέλεση τοῦ μυστηρίου,   ἡ   χειροθεσία   ἀντικαταστάθηκε   πιθανότατα   ἀπ’  αὐτούς  τούς ᾿Αποστόλους διά τῆς χρίσεως μέ ἅγιο μύρο, ἡ ὁποία γινόταν ὄχι μόνο ἀπό τόν ἐπίσκοπο, ἀλλά καί ἀπό τούς ἱερεῖς. ῾Η χρισματική χάρη εἶναι διαφορετική ἀπό τή βαπτισματική. ᾿Ενῶ τό ἱερό βάπτισμα  δημιουργεῖ  τή  νέα  ὕπαρξη  καί  εἰσάγει  τόν  ἄνθρωπο  στή  νέα  ἐν Χριστῷ ζωή, τό χρίσμα σφραγίζει μέ τίς δωρεές τοῦἁγίου Πνεύματος τήν ὕπαρξη αὐτή, βοηθώντας τόν ἄνθρωπο, νά εἰσέλθει στό δόλιχο (ὁδό) τῶν πνευματικῶν ἀγώνων καί ν’ ἀξιοποιήσει ὑποκειμενικά τό ἀγαθό τοῦ ἱεροῦ βαπτίσματος. ῞Οπως εἴπαμε στήν ἀρχή, τό χρίσμα εἶναι μυστήριο μή ἐπαναλαμβανόμενο. Τελεῖται μία μόνο φορά, ὅπως καί τό βάπτισμα. ῾Η χρίση τῶν προσερχομένων στούς  κόλπους  τῆς  ᾿Ορθοδοξίας  δέν  εἶναι  ἐπανάληψη  τοῦ  χρίσματος,  ἐπειδή στήν αἵρεση, κι ἄν ἔγινε τό χρίσμα, αὐτό εἶναι ἄκυρο καί ἀνύπαρκτο, ὅπως δέν εἶναι ἐπανάληψη στίς περιπτώσεις τῶν ἀποστατῶν πού ἐπανέρχονται στούς κόλπους τῆς ᾿Ορθ. ᾿Εκκλησίας. ᾿Εδῶ τό χρίσμα εἶναι τελετή τῆς ἐπανόδου τῶν μετανοούντων κάτω ἀπό τίς εὐλογίες τῆς ᾿Εκκλησίας. ᾿Επίσης δέν θεωρεῖται μυστήριο ἡ διά μύρου καθιέρωση ναῶν καί ἱερῶν εἰκόνων, ὅπως καί ἡ περιβολή τοῦ βασιλικοῦ ἀξιώματος διά τυπώσεως μύρου.

170. Ποιός εἶναι ὁ λειτουργός τοῦ μυστηρίου τοῦ χρίσματος;

᾿Ενῶ κατά τήν πράξη τῆς ᾿Ορθόδοξης ᾿Εκκλησίας ἡ χρίση διά μύρου , πού παρασκευάζεται μόνο ἀπό τόν ἐπίσκοπο, ἐπιτρέπεται σέ ὅλους τούς ἱερεῖς, κατά τήν  ᾿Εκκλησία  τῆς Ρώμης ἡ τέλεσή του  ἐπιφυλάσσεται  μόνο  στόν ἐπίσκοπο, ἐπιτρεπόμενη ἐκτάκτως καί σέ ἱερεῖς ὡς εἰδικό προνόμιο παρεχόμενο σ’ αὐτούς ἀπό τόν Πάπα. ῾Η πράξη ὅμως αὐτή τῶν Παπικῶν δέν ἔχει ἱστορικό ἔρεισμα. Στήν ἀρχαία ᾿Εκκλησία τό μυστήριο ἐτελεῖτο σταθερά καί ἀπό τούς ἱερεῖς. Κατά τόν ἱερό Χρυσόστομο οἱ ἐπίσκοποι πλεονεκτοῦν τῶν πρεσβυτέρων, μόνο κατά τή χειροτονία, τήν ὁποία δέν μποροῦν νά κάνουν οἱ ἱερεῖς. Κατά τά ἄλλα συνεπῶς μποροῦν νά κάνουν ὅ,τι καί ὁ ἐπίσκοπος. ᾿Αλλά καί λογικῶς ἡ πράξη αὐτή δέν μπορεῖ   νά   ὑποστηριχθεῖ,   διότι   ἤ   ἡ   τέλεση   τοῦ   χρίσματος   ἀνήκει   στούς ἐπισκόπους «θείῳ δικαίῳ»,  ὁπότε δέν μπορεῖ νά χορηγηθεῖ  στούς ἱερεῖς, εἴτε χορηγεῖται σ’ αὐτούς ἐκ διατάξεως ἐκκλησιαστικῆς, ὁπότε ἡ τέλεση τοῦ μυστηρίου ἐγκείμενη στή χειροτονία τους εἶναι κάτι τό κανονικό καί ὑγιές. Βαθύτερος λόγος νά εἶναι ἄραγε ἡ ἔξαρση τοῦἐπισκοπικοῦ ἀξιώματος;

171. Ποιός εἶναι ὁ κατάλληλος χρόνος τελέσεως τοῦ χρίσματος;

Κατά  τήν  ᾿Ορθόδοξη  ᾿Εκκλησία  τό  χρίσμα  τελεῖται  –ὅπως  ἤδη  σημειώσαμε– μετά τό βάπτισμα. Διά τῶν δωρεῶν τοῦ῾Αγίου Πνεύματος κατασφραγίζεται ἡ νέα ὕπαρξη ἡ ἀναδυθείσα ἀπό τήν κολυμβήθρα τοῦ βαπτίσματος, ἐνῶ ὁ νέος πνευματικός  βίος διαπτύσσεται σέ  προσωπικό ἔργο στίς ψυχές τῶν βαπτισθέντων. ῾Η ᾿Ορθόδοξη ῾Ομολογία  παραινεῖ· «Παρευθύς  μετά    τό βάπτισμα νά χρίῃ ὁ ἱερεύς τό βαπτιζόμενον εἰς τά διωρισμένα μέλη, ἐπιλέγων τά λόγια «σφραγίς δωρεᾶς πνεύματος ἁγίου». Στό σημεῖο ὅμως αὐτόἡ Ρωμαϊκή ᾿Εκκλησία ἀκολουθεῖ ἄλλη ὁδό· «Μπορεῖ μέν – ἀποφαίνεται ἡ Ρωμαϊκή Κατήχηση– νά τελεσθεῖ τό χρίσμα μετά τό βάπτισμα, ὅμως αὐτό σέ λίγο ὠφελεῖ, διότι τά παιδιά δέν μποροῦν ἀκόμη νά κάνουν χρήση τοῦ λογικοῦ τους, διά τοῦτο καλόν εἶναι νά ἀναβάλλεται στό 12ο καί ἐν ἀνάγκῃ στό 7ο ἔτος· διότι ἡ βεβαίωση δέν ὁρίστηκε ὡς ἀναγκαία εἰς σωτηρίαν, ἀλλά γιά νά παρασκευασθοῦμε ἄριστα ν’ ἀγωνισθοῦμε γιά τήν πίστη μας στό Χριστό, σ’ αὐτό ὅμως τό εἶδος τῆς πάλης κανένας δέν μπορεῖ νά θεωρήσει κατάλληλους αὐτούς  πού  στεροῦνται  τῆς  χρήσεως  τοῦ  λόγου» . ῞Οπως  βλέπουμε,  ἡ ἀναβολή τῆς χρίσεως στή Ρωμαιοκαθολική᾿Εκκλησία στηρίζεται στήν ἔλλειψη κρίσεως καί λόγου στά μικρά παιδιά. ᾿Από ἄποψη λογική βέβαια τό πράγμα δέν εἶναι ἀστήρικτο καί ἀδικαιολόγητο. Πῶς μπορεῖ ἀλήθεια νά ἀναχθεῖ κανείς σέ ἀγῶνες πνευματικούς, ὅταν τό μυαλό του εἶναι ἀκόμη ἀνώριμο καίἡ συνείδησή του ἀδιαμόρφωτη; ῞Ομως τό λογικῶς πιθανό καί εὔλογο δέν πρέπει νά λαμβάνεται ὡς μέτρο ἐκτιμήσεως τῶν πραγμάτων στό μυστηριακό καί ὑπερλογικό χῶρο τῆς πίστεως.῎Αν ἐπιχειρήσουμε αὐτό, δέν θά μείνει τίποτε ὄρθιο, θά ἀποδιοργανώσουμε ὅλα τά δόγματα τῆς  πίστεως, καί μάλιστα μέ πολλά καί  ἰσχυρά λογικά ἐπιχειρήματα. ῞Ομως καί στή λογική βάση ὑπάρχουν πολλά ἀνερμήνευτα καί ἀνεξήγητα. ῎Αν ἡ ἔλλειψη λόγου εἶναι τό βασικό ἐπιχείρημα μή τελέσεως τοῦ χρίσματος σέ νηπιακή ἡλικία, τότε γιατί τελοῦμε τό βάπτισμα στήν ἡλικία αὐτή; Μήπως   τά   βαπτιζόμενα   νήπια   ἔχουν   ἀναπτυγμένη   συνείδηση   καί   λόγο; ῎Αλλωστε ἡ καταβολή τῆς ἀνθρώπινης προσωπικότητας ἀρχίζει ἤδη ἀπό τοῦ λίκνου,  ἄν  μή  καί   ἐνωρίτερα.  Γιά  ποιό  λόγο  νά  στερηθεῖ   τό  νήπιο  τῆς εὐεργετικῆς ἐνέργειας τῶν δώρων τοῦ῾Αγίου Πνεύματος γιά τή βαθμιαία ἀνάπτυξη τοῦ χαρακτήρα καί τῆς προσωπικότητάς του; Πέρα ὅμως ἀπό αὐτά ἡ τέλεση τοῦ χρίσματος εὐθύς μετά τό βάπτισμα ἀποτελεῖ πράξη ἀρχαιότατη τῆς ᾿Εκκλησίας. ᾿Αντί πάσης ἄλλης μαρτυρίας παραθέτουμε τή μαρτυρία τῆς ἐν Λαοδικείᾳ Συνόδου· «Οἱ φωτιζόμενοι μετά τό βάπτισμα χρίονται χρίσματι ἐπουρανίῳ» .

172. Τί φρονοῦν περί τοῦ χρίσματος οἱ Διαμαρτυρόμενοι;

Δέν δέχονται τό χρίσμα ὡς ἐκκλησιαστικό μυστήριο, ἀλλά σάν μιά ἁπλή τελετή μή ἀναγκαία γιά τή σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου, τήν ὁποία μπορεῖ νά στερηθεῖ ἡ ᾿Εκκλησία χωρίς καμιά βλάβη οὐσιαστική. ᾿Από τά μέσα ὅμως τοῦ ΙΖ´ αἰώνα καί μετά ἀπό εἰσήγηση τῆς ᾿Αγγλικανικῆς ᾿Εκκλησίας, τό χρίσμα τελεῖται παντοῦ (στήν Aγγλικανική ᾿Εκκλησία ἀπό τούς ἐπισκόπους) σάν ἕνας ἐπίσημος θεσμός εἰσόδου τῶν βαπτιζόμενων παιδιῶν στήν ᾿Εκκλησία, κατά τήν ὁποία ὁμολογοῦν τή διδασκαλία  τῆς πίστεως καί  προπαρασκευάζονται  νά  μένουν  πιστοί  στήν ἀληθινή γνώση τοῦ Θεοῦ καίἑδραῖοι στή γεμάτη ἀπό κινδύνους ζωή αὐτή.

Kindly Bookmark this Post using your favorite Bookmarking service:
!-