Ὁ ἄνθρωπος ἀφ᾽ ὅτου γεννηθεῖ συνεχῶς ἐπιμελεῖται τοῦ σώματός του: διά νά τραφῆ, νά ἐνδυθῆ, νά πολισθῆ, διά νά αὐξηθῆ, νά γυμνασθῆ, νά θεραπευθῆ, διά νά ἀναπαυθῆ, διά νά ἱκανοποιηθοῦν ὅλες οἱ ἀνάγκες του.
Ἀντιθέτως, διά τήν ψυχήν ὡρισμένοι οὐδεμίαν φροντίδα καταβάλλουν. Ἐκ τούτου ἡ ψυχή μένει ἀνώριμος, τυφλή, ρυπαρή, γυμνή, ἀφύλακτος. Ἡ ψυχή μένει ἄκαλλος (ἐστερημένη κάλλους), ἔρημος. Ἡ ψυχή εἶναι ἔρημος, ὅταν ἀπουσιάζει ὁ Θεός. Εἶναι κατοικητήριον σκοτεινῶν δαιμόνων.
Ποιές εἶναι οἱ ἀνάγκες τῆς ψυχῆς;
1. Τροφή τῆς ψυχῆς.
Ἡ ψυχή τρέφεται καί αὐξάνει μέ δύο τρόπους:
α'. Μέ τήν μελέτη τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ, ἀλλά καί μέ κάθε μελέτη πνευματική.
Μέ τήν προσευχή.
«Ἀκούσατέ μου, καί φάγεσθε ἀγαθά, καί ἐντρυφείῃ ἐν ἀγαθοῖς ἡ ψυχή ὑμῶν» (Ἡσαΐου νε' 2).
β'. Μέ τό Σῶμα καί Αἷμα τοῦ Κυρίου. Ὁ Ἴδιος ὁ Κύριος εἶπε:
«Ἐγώ εἰμί ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς· ὁ ἐρχόμενος πρός με οὐ μή πεινάση καί ὁ πιστεύων εἰς ἐμέ οὐ μή διψήσῃ πώποτε» (Ἰωάννου στ' 35).
«Ἐγώ εἰμί ὁ ἄρτος ὁ ζῶν ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς· ἐάν τίς φάγῃ ἐκ τούτου τοῦ ἄρτου, ζήσεται εἰς τόν αἰῶνα· Καί ὁ ἄρτος δέ ὅν ἐγώ δώσω, ἡ σάρξ μου ἐστίν, ἥν ἐγώ δώσω ὑπέρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς». (Ἰωάννου στ' 51).
«Ὅς δ᾽ ἄν πίη ἐκ τοῦ ὕδατος οὗ ἐγώ δώσω αὐτῷ, οὐ μή διψήση εἰς τόν αἰῶνα, ἀλλά τό ὕδωρ ὅ δώσω αὐτῷ, γενήσεται ἐν αὐτῷ πηγή ὕδατος ἀλλομένου εἰς ζωήν αἰώνιον» (Ἰωάν. δ' 14).
«Ἐάν τίς διψᾶ ἐρχέσθω πρός με καί πινέτω. Ὁ πιστεύων εἰς μέ, καθώς εἶπεν ἡ Γραφή, ποταμοί ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ρεύσουσιν ὕδατος ζῶντος. Τοῦτο δε εἶπε περί τοῦ Πνεύματος οὗ ἔμελλον λαμβάνειν οἱ πιστεύοντες εἰς αὐτόν» (Ἰωάν. ζ' 37-39).
2. Ἔνδυμα - στολή - τῆς ψυχῆς.
α'. Οἱ ἀρετές.
Λέγει ὁ ἀπόστολος Παῦλος: «Ἐνδύσασθε οὖν, ὡς ἐκλεκτοί Θεοῦ ἅγιοι καί ἠγαπημένοι, σπλάγχνα οἰκτιρμῶν, χρηστότητα, ταπεινοφροσύνην, πραότητα, μακροθυμίαν» (Κολοσ–σαεῖς γ' 12).
«Ἐνδύσασθε τήν πανοπλίαν τοῦ Θεοῦ...» (καί τά ἑξῆς, Ἐφέσ. στ' 11).
β'. Ὁ Χριστός.
Ὁ ἀπόστολος Παῦλος: «Ὅσοι γάρ εἰς Χριστόν ἐβαπτίσθητε, Χριστόν ἐνεδύσασθε» (Γαλ. γ' 27).
Εἶναι ἀπαραίτητον τό ἔνδυμα αὐτό;
Εἰς τήν παραβολήν τῶν βασιλικῶν γάμων εἰς τό κατά Ματθαῖον Εὐαγγέλιον κβ' 1-14.
στ. 11: «Εἰσελθών δέ ὁ βασιλεύς θεάσασθαι τούς ἀνακειμένους εἶδεν ἐκεῖ ἄνθρωπον οὐκ ἐνδεδυμένον ἔνδυμα γάμου, καί λέγει αὐτῷ· ἑταῖρε πῶς εἰσῆλθες ᾧδε μή ἔχων ἔνδυμα γάμου; ὁ δέ ἐφιμώθη. Τότε εἶπεν ὁ βασιλεύς τοῖς διακόνοις· δήσαντες αὐτοῦ πόδας καί χεῖρας ἄρατε αὐτόν καί ἐκβάλετε εἰς τό σκότος τό ἐξώτερον· ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμός καί ὁ βρυγμός τῶν ὀδόντων.»
Χωρίς Χριστό εἴμαστε γυμνοί, ἐστερημένοι παρρησίας πρός τόν Θεόν.
«Τό ἔνδυμα τοῦ γάμου γιά τό ὁποῖο κάνει λόγο ὁ Χριστός, νά φρονεῖς ὅτι εἶναι ἡ Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, καί ἐκεῖνος πού δέν ἔγινε ἄξιος νά τήν περιβληθεῖ, δέν θά μετάσχει στόν ἐπουράνιο γάμο καί στό πνευματικό ἐκεῖνο δεῖπνο.» (Ἅγιος Μακάριος ὁ Αἰγύπτιος· Λόγος εἰς 150 κεφ. Φιλ. μετ. τ. Γ' σελ. 290).
ΧΡΙΣΤΟΣ ἔνδυμα. «Ὅσοι εἰς Χριστόν ἐβαπτίσθητε, Χριστόν ἐνεδύσασθε».
Ὁ σοφός Φώτιος ἐρωτηθείς, πῶς οἱ εἰς Χριστόν βαπτιζόμενοι Χριστόν ἐνδύονται, ἀποκρίνεται: «ὅτι ἐκεῖνοι πού ἐνδύονται τόν Χριστόν, τό Πνεῦμα τό Ἅγιον ἐνδύονται· ὁ γάρ Κύριος εἴρηκεν εἰς τούς ἀποστόλους Του, ὅτι ὑμεῖς καθίσατε ἐν τῇ πόλει Ἱερουσαλήμ, ἕως οὗ ἐνδύσησθε δύναμιν ἐξ ὕψους, ἐπελθόντος τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἐφ᾽ ὑμᾶς. Λοιπόν καί τό ἔνδυμα τοῦ Χριστοῦ καί τό ἔνδυμα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ὁμότιμον εἶναι, καί μίαν καί τήν αὐτήν τῆς εὐεργεσίας καί χάριτος παρίστησιν αὐθεντίαν. Ἔνδυμα δέ τό Πνεῦμα τό Ἅγιον λέγεται τῶν πιστῶν, οὐχ ὡς ἱμάτιον, ἀλλ᾽ ὡς ἐνδύεται σίδηρος τό πῦρ, οὔκ ἔξωθεν περιβαλλόμενος ἀλλ᾽ ὅλος διόλου οὕτω γάρ καί τόν Χριστόν καί τό Ἅγιον Πνεῦμα, οὐχ ὡς ἱμάτιον ἔξωθεν περικείμενον περιβαλλόμεθα, ἀλλ᾽ ὡς τήν καρδίαν καί τούς λογισμούς πληρούμενοι τε φωτός, καί τό πρόσωπον χάριτος δι᾽ ὅ καί ἀτενίζοντες εἰς τό πρόσωπον Στεφάνου οἱ ἐπανιστάμενοι εἶδον τό πρόσωπον αὐτοῦ ὡσεί πρόσωπον Ἀγγέλου.» (Ἀμφιλ. ζητήμ. ρμη').
3. Στολισμός τῆς ψυχῆς.
Στολίδια τῆς ψυχῆς εἶναι: ἡ γνώση τοῦ Θεοῦ, οἱ θεωρίες, τό Ἅγιο Πνεῦμα.
«Εἶναι ὡραῖο τό κεφάλι πού στολίζεται μέ πολύτιμο στέμμα, μέ λίθους ἰνδικούς καί ἀστραφτερά μαργαριτάρια. Ἀσυγκρίτως ὅμως πιό ὡραία εἶναι ἡ ψυχή πού εἶναι πλούσια στή γνώση τοῦ Θεοῦ καί φωτισμένη ἀπό φωτεινότατες θεωρίες καί ἔχει ἐγκάτοικο τό Ἅγιο Πνεῦμα.
Καί ποιός θά διηγηθεῖ ἐπάξια τήν ὀμορφιά τῆς μακαρίας ἐκείνης ψυχῆς;» (Ὅσιος Θεόδωρος Ἐδέσσης, 100 ψυχοφελή κεφ. § 29. Φιλ. μετ. τόμ. Β' σελ. 17).
«Κάλλη τῆς ψυχῆς εἶναι οἱ ἀρετές· ἡ προσευχή, ἡ ἀγάπη, ἡ πίστη, ἡ ἀγρυπνία, ἡ νηστεία καί οἱ λοιπές ἀρετές» (Ἅγιος Μακάριος ὁ Αἰγύπτιος, Λόγοι στά 150 κεφάλαια. Φιλ. μετ. τ. Γ' σελ. 290).
4. Ἔχει ἀνάγκη ἐνοίκου διά νά μήν εἶναι ἔρημος.
Ἡ ψυχή εἶναι κατοικία τοῦ Θεοῦ. Ὁ Κύριος ὑπεσχέθη: «Ἐάν τις ἀγαπᾷ με, τόν λόγον μου τηρήσει, καί ὁ πατήρ μου ἀγαπήσει αὐτόν, καί πρός αὐτόν ἐλευσόμεθα καί μονήν παρ᾽ αὐτῷ ποιήσομεν» (Ἰωάν. ιδ' 23).
Ἦταν μιά παλαιά ὑπόσχεσι τοῦ Θεοῦ Πατέρα: «ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς» (Λευϊτ. κστ' 12). Γι᾽ αὐτό καί ὁ ἀπόστολος Παῦλος διδάσκει: «Ὑμεῖς γάρ ναός Θεοῦ ἐστέ ζῶντος» (Β' Κορ. στ' 16).
Τό Ἅγιο Πνεῦμα κατοικεῖ στίς ψυχές μας. Ὅ,τι εἶναι ἡ ψυχή γιά τό σῶμα εἶναι τό Ἅγιο Πνεῦμα γιά τήν ψυχή. (Κάλλιστος Ἀγγελικούδης. Κεφάλαια § 16. Φιλ. μετ. τόμ. Ε' σελ. 136).
Ὁ Ἅγιος Μακάριος ὁ Αἰγύπτιος ἐξηγεῖ μέ ποιό τρόπο οἱ πιστοί ἔρχονται σέ κοινωνία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Πῶς λαμβάνουν τό Ἅγιο Πνεῦμα: «Εἶναι ἀδύνατο νά λάβει κανείς τό Πανάγιο Πνεῦμα μέ ἄλλο τρόπο, ἄν δέν ἀποξενωθεῖ ὁλότελα ἀπό τά πράγματα τοῦ κόσμου τούτου καί δέν ἀφιερωθεῖ στήν ἐπιδίωξη τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ, γιά νά ἐλευθερωθεῖ ὁ νοῦς ἀπό ὅλες τίς μέριμνες τῆς ὕλης καί ἔτσι νά ἀξιωθεῖ νά γίνει ἕνα Πνεῦμα μέ τόν Κύριο, ὅπως λέει ὁ Ἀπόστολος: "Ὅποιος ἑνώνεται μέ τόν Κύριο, θά γίνει ἕνα Πνεῦμα μαζί Του". (Α' Κορ. στ' 17).
Ἡ ψυχή τώρα πού εἶναι δεμένη ἔστω καί μέ κάτι τοῦ κόσμου τούτου καί κλίνει πρός αὐτό, εἴτε πρόκειται γιά πλοῦτο, εἴτε γιά δόξα, εἴτε γιά κοσμική φιλία δέν εἶναι δυνατό νά διαφεύγει καί νά περάσει ἀπό τό σκότος τῶν πονηρῶν δυνάμεων» (Λόγος σέ 150 κεφάλαια, § 108, καί ἑξῆς. Φιλ. μετ. τόμ. Γ' σελ. 294-295). Γι᾽ αὐτό θρηνοῦσαν οἱ ἅγιοι ὅταν ἔχαναν τό Ἅγιο Πνεῦμα. Ἄς εἶναι συνεχής ἡ προσευχή μας σ᾽ αὐτό: «Ἐλθέ καί σκήνωσον ἐν ἡμῖν».
5. Ἀνάπαυσις τῆς ψυχῆς.
Ὁ Κύριος εἶπε: «Δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καί πεφορτισμένοι κἀγώ ἀναπαύσω ὑμᾶς» (Ματθ. ια' 28).
«Ἄρατε τόν ζυγόν μου ἐφ᾽ ὑμᾶς καί μάθετε ἀπ᾽ ἐμοῦ ὅτι πρᾶος εἰμί καί ταπεινός τῇ καρδίᾳ, καί εὑρήσετε ἀνάπαυσιν ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν» (Ματθ. ια' 29).
6. Κάθαρσις ψυχῆς.
α'. Τήν ψυχήν μολύνουν οἱ ἁμαρτίες. Γι᾽ αὐτό ὁ Ἀπ. Παῦλος ὁμιλεῖ περί μολυσμοῦ σαρκός καί πνεύματος στή Β' Κορινθίους ζ' 1.
«Μολύνεται ψυχή ἐν παραπτώμασιν κυλινδουμένη καί οὐκ ἕξει ἐλπίδα ἐπί ἐπισκοπῇ ψυχῶν» (Σ. Σειράχ).
β'. Ἀπό τόν καιρό τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης οἱ δίκαιοι ἐζήτουν τήν καθαρότητα. «Ἐπί πλεῖον πλῦνόν με ἀπό τῆς ἀνομίας μου καί ἀπό τῆς ἁμαρτίας μου καθάρισόν με» (Ψαλ. ν').
γ'. Πῶς καθαρίζεται ἡ ψυχή;
Μέ τό αἷμα τοῦ Χριστοῦ. Ἡ σταυρική θυσία τοῦ Κυρίου μᾶς ἐκαθάρισε ἀπό τόν βόρβορο τῶν ἁμαρτιῶν. Δι᾽ αὐτό ὁ Παῦλος διεκήρυξεν: «Τό αἷμα τοῦ Χριστοῦ καθαριεῖ τήν συνείδησιν ὑμῶν ἀπό νεκρῶν ἔργων εἰς τό λατρεύειν Θεῷ ζῶντι» (Ἑβρ. θ' 14).
Μέ τά δάκρυα τῆς μετανοίας. «Πλῦνόν με τοῖς δάκρυσί μου Σωτήρ» (Εὐχή τῆς Θείας Μεταλήψεως). «Πλῦνόν με» μέ τά δάκρυα τῆς μετανοίας.
Ἐξομολογεῖται ὁ Δαυΐδ: «Διεξόδους ὑδάτων κατέδυσαν οἱ ὀφθαλμοί μου ἐπεί οὐκ ἐφύλαξα τόν νόμον σου» (Ψαλ. 118).
Τά δάκρυα εἶναι δεύτερο Βάπτισμα: «Παντοκράτωρ Κύριε, οἶδα, πόσα δύνανται τά δάκρυα. Ἐζεκία...» (Δοξαστικό τοῦ ἑσπερινοῦ τῆς Κυριακῆς Τελώνου καί Φαρισαίου.
Μέ τά δάκρυα τῆς πνευματικῆς ἐργασίας: «Ταῖς τῶν δακρύων σου ροαῖς τῆς ἐρήμου τό ἄγονον ἐγεώργησας».
7. Ἡ ψυχή τραυματίζεται ἀπό τόν πνευματικόν πόλεμον.
Ἀσθενεῖ ἡ ψυχή καί ἔχει ἀνάγκη περιποισεως καί θεραπείας τῶν τραυμάτων καί τῶν ἀσθενιῶν της.
Ποία ἡ νόσος τῆς ψυχῆς; «Νόσος ψυχῆς, τά τῆς σαρκός παραπτώματα. Σώματος νεκρουμένου, ψυχή ἀνακαινοῦται» (Γρηγορίου Ναζιανζηνοῦ).
Ἀσθένειαι τῆς ψυχῆς εἶναι τά πάθη.
Πῶς θεραπεύεται ἡ ψυχή; Μόνο μέ τήν θεία Χάρι καί ἀπό τόν πνευματικό.
8. Ἡδονή ψυχῆς.
Πότε εὐχαριστεῖται καί ἀγάλλεται ἡ ψυχή;
Ἕξι εἶναι οἱ οἰκεῖες ἡδονές, τῆς ψυχῆς:
α) Ἡ ἐργασία ὅλων τῶν θείων ἐντολῶν.
β) Ἡ κτῆσις ὅλων τῶν ἀρετῶν.
γ) Ἡ μελέτη τῆς Ἁγίας Γραφῆς, διότι σ᾽ αὐτήν εὑρίσκεται ἄκρα ἀλήθεια καί ἄκρα γλυκύτης.
δ) Οἱ λόγοι τῶν κτισμάτων: ἡ θεωρία τῆς κτίσεως καί ἡ ἀνακάλυψις τοῦ σκοποῦ τῆς δημιουργίας της.
ε) Οἱ λόγοι τῆς ἐνσάρκου οἰκονομίας:
- «τό μέγα μυστήριον τῆς εὐσεβείας»,
- ὑπερβαίνει τήν δημιουργίαν,
- διακρίνομεν ἄκραν ἀγαθότητα, ἄκραν σοφίαν, ἄκραν δικαιοσύνην, ἄκραν δύναμιν
- Εἶναι ἀνεννόητον, ἀσύλληπτον.
στ) Ἡ θεωρία τῶν προσόντων τοῦ Θεοῦ (ἤ ἀρετῶν τοῦ Θεοῦ).
9. Αὔξησις καί τελείωσις τῆς ψυχῆς.
Οἱ ἡλικίες τῆς ψυχῆς.
Κατά διαφόρους τρόπους περιγράφονται οἱ πνευματικές ἡλικίες τῆς ψυχῆς.
Ὁ Ἀπ. Παῦλος:
- νήπιοι (οἱ ἀλάσσοντες εὐκόλως φρόνημα)
- σαρκικοί (μέ φρόνημα ἁμαρτωλό)
- ψυχικοί (ζοῦν ζωή ζωώδη)
- πνευματικοί (ἄγονται - ὁδηγοῦνται ὑπό τοῦ Ἁγίου Πνεύματος).
Κατά τούς νηπτικούς ὑπάρχουν:
- ἀρχάριοι,
- μέσοι,
- τέλειοι.
Ὁ Ἅγ. Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἐξηγεῖ τήν ὁδό καθάρσεως, φωτισμοῦ, θεώσεως στό «Πρός Ξένην μονάζουσαν»:
- καθαρμένοι,
- φωτισμένοι,
- θεωμένοι.
Ὁ ὅσιος Νικήτας ὁ Στηθᾶτος, μαθητής τοῦ Ἁγίου Συμεών τοῦ Νέου Θεολόγου (στή Γ' ἑκατοντάδα κεφαλαίων Φιλ. μετ. τ. Δ' σελ. 115-121) γράφει περί τριῶν τάξεων: καθαρτικῆς φωτιστικῆς, μυστικῆς - τελειοποιητικῆς.
Ὁ ἀπ. Παῦλος: «Μέχρι καταντήσωμεν οἱ πάντες εἰς τήν ἑνότητα τῆς πίστεως καί τῆς ἐπιγνώσεως τοῦ υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, εἰς ἄνδρα τέλειον εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ» (Ἐφεσ. δ' 13).
Ὁ Οἰκουμένιος ἑρμηνεύων τόν βαθύ τοῦτον ἀποστολικόν λόγον διδάσκει: «ἵνα μή ἀκούσας ἄνδρα τέλειον, καί μέτρον ἡλικίας, τήν σωματικήν νοήσης (ἡλικίαν), ἐπήγαγε, τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ· ὡς εἰ ἔλεγε· μέχρις οὗ εἰς τελειότητα φθάσωμεν τῆς ὁλοτελοῦς τοῦ Χριστοῦ πίστεως καί γνώσεως· οὐ γάρ ὁ τυχών γίνεται μέρος τοῦ ὅλου πληρώματος, ἤτοι τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ, ἀλλ᾽ ὁ εἰς ἄνδρα τέλειον τῆς γνώσεως αὐτοῦ καταντήσας, καί εἰς μέτρον ἡλικίας ἀξίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ.»
Ὁ Ἅγιος Μακάριος ὁ Αἰγύπτιος μαρτυρεῖ ὅτι δέν εἶναι ἀδύνατον νά φθάση κάποιος ἄνθρωπος εἰς τοιαύτην τελειότητα (ὁμιλ. η' κεφ. ε' ). Ὁ ἴδιος ἅγιος Πατήρ διευκρινίζει καί ἐπισημαίνει ὅτι ὅσο καί ἄν προοδεύση κάποιος εἰς τελειότητα πρέπει πάντοτε νά ταπεινώνεται, στοχαζόμενος ὅτι εἶναι πολύ μακράν τῆς ἀληθινῆς τελειότητος (ὁμιλ. ιζ' κεφ. στ').
.jpg)
Αναρτήσεις
0 σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.