Ιερά μονή Χελανδαρίου

Η Ιερά Μονή Χελανδαρίου είναι κτισμένη στη βορειανατολική πλευρά του Άθω. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι η ονομασία της μονής πιθανότατα προέρχεται από τον ιδρυτή παλαιότερου μονυδρίου στον εκεί χώρο, ενώ άλλοι δέχονται την ετυμολογία της λέξης από το βυζαντινό πλοίο «χελάνδιο».
Το μοναστήρι όπως σήμερα μας είναι γνωστό ιδρύθηκε τον 12ο αιώνα από τον ηγεμόνα της Σερβίας Στέφανο Νεμάνια και τον γιο του Ράστκο, τους μετέπειτα μοναχούς Συμεών και Σάββα, που είναι ίσως και οι λαοφιλέστεροι άγιοι της Σερβίας. Το Χελανδάρι αρχικά ανήκε στη μονή Βατοπαιδίου αλλά παραχωρήθηκε στους αγίους Σάββα και Συμεών, και το 1198 με χρυσόβουλλο ο αυτοκράτορας Αλέξιος Γ΄ επικύρωσε τη σερβική κατοχή της μονής. Σταδιακά προσαρτήθηκαν στα όρια του Χελανδαρίου πολλές άλλες μικρότερες ιστορικές μονές, όπως του Ζυγού, του Αγίου Βασιλείου, της Κομίτισσας, του Κάλυκα, των Παπαρνικίων, του Ομολογητού, της Στροβηλαίας και άλλες.
Η συνεχής επάνδρωσή του με νέο έμψυχο υλικό από τη Σερβία και η αμέριστη υποστήριξη του σερβικού λαού και των ηγεμόνων του εξασφάλησε την άνθηση και τη μακροημέρευση του μοναστηριού σε χρόνια δίσεκτα κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας. Ανάμεσα στους Σέρβους ηγεμόνες που βοήθησαν κατά πολύ οικονομικά το Χελανδάρι ήταν ο Στέφανος Μιλούτιν (1282-1321) -στο όνομα του οποίου ανεγέρθηκε ο ομώνυμος πύργος που βρίσκεται στο δρόμο προς τον αρσανά της μονής- και ο Νεαγκόε Μπασαράμπ (1512-21). Τον 17ο αιώνα η προσέλευση των Σέρβων μοναχών ελαττώνεται ενώ η παρακμή σημειώνεται έντονα τον 18ο αιώνα, μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 1722. Την εποχή αυτή η μονή ουσιαστικά κατοικούνταν από Βουλγάρους μοναχούς Η μονή δοκιμάστηκε και πάλι το 1891 από μια εξίσου ολέθρια πυρκαγιά.
Το Χελανδάρι συμπαραστάθηκε ενεργά στους εθνικούς αγώνες των Ελλήνων και στους δυο παγκόσμιους πολέμους. Το Καθολικό του μοναστηριού είναι αφιερωμένο στα Εισόδια της Θεοτόκου και κτίστηκε τον 14ο αιώνα. Οι έξοχες αγιογραφίες που φέρει επιζωγραφήθηκαν στις αρχές του 19ου αιώνα. Επίσης, πίσω από το νεώτερο ξυλόγλυπτο τέμπλο υπάρχει το παλαιότερο μαρμάρινο τέμπλο του Καθολικού. Η φιάλη της μονής είναι έργο του 18ου αιώνα, ενώ η τράπεζά της είναι τόσο παλαιά όσο και το Καθολικό.
Η μονή κατέχει την τετάρτη θέση στην ιεραρχία των μονών. Διαθέτει 11 παρεκκλήσια και 2 εξωκκλήσια, καθώς και 17 Κελλιά, 15 εκ των οποίων βρίσκονται στις Καρυές. Από τα μετόχια της μονής σήμερα σώζωνται τρία: της Κομίτσας, της Ζωοδόχου Πηγής κοντά στην Ιερισσό, και του Αγίου Νικολάου στη Σωζόπολη της Χαλκιδικής. Ανάμεσα στα πολλά κειμήλια της μονής ξεχωρίζουν η ασημένια λάρνακα του αγίου Συμεών με το κλήμα, οι καρποί του οποίου έχουν λύσει τη στειρότητα πολλών γυναικών, οι θαυματουργές εικόνες της Παναγίας της Τριχερούσας της Οδηγήτριας και της Αβραμιώτισσας. Επίσης, διακρίνονται κάποια κεντητά άμφια και υφάσματα, δυο σταυροί με Τίμιο Ξύλο, το δίπτυχο με τις 24 μικρογραφίες, το καλάμι και το σάβανο του Χριστού και πολυθρόνες κοσμημένες με φίλντισι. Στη βιβλιοθήκη του μοναστηριού περιέχονται 181 ελληνικοί και 809 σλαβικοί κώδικες, τουλάχιστον 20,000 έντυπα βιβλία εκ των οποίων 3,000 είναι ελληνικά, καθώς επίσης και 400 έγγραφα διαφόρων γλωσσών. Στη μονή σήμερα κατοικούν 22 μοναχοί.

 Ι. Μ. ΧΕΛΑΝΔΑΡΙΟΥ

Kindly Bookmark this Post using your favorite Bookmarking service:
!-