Διαχρονικοί και διαθρησκευτικοί διάλογοι

Εισαγωγικά

Tὸ πνεῦμα τῆς παγκοσμιοποίησης ἀναμφισβήτητο, διάχυτο, κυρίαρχο. Ἡ θεμελίωσή της –ὅπως συμβαίνει μὲ κάθε ἱστορικὸ ἰδεολογικὸ σχῆμα–, ἑδράζεται σὲ ἀνομοιογενῆ στοιχεῖα: τὶς ἐλπίδες καὶ τὰ ὄνειρα ὅσων θὰ τὴν ὑποστοῦν, τὶς ἰδιοτελεῖς μεθοδεύσεις ἐκείνων ποὺ θὰ τὴν ἐπιβάλλουν καὶ θὰ τὴν ἐκμεταλλευτοῦν.  Μακροπρόθεσμα κι' οἱ δυὸ χαμένοι, ἀφοῦ ἡ μήτρα τῆς ἱστορίας ἤδη κυοφορεῖ τὸ διάδοχο σχῆμα. Στὶς μεθοδεύσεις γιὰ τὴν ἐπικράτηση τῆς παγκοσμιοποίησης λειτουργοῦν καὶ οἱ κάθε εἴδους "Διάλογοι". Δὲν θὰ ἀποτελοῦσε ἐξαίρεση ὁ εὐαίσθητος χῶρος τῆς Θρησκείας, ἡ ὁποία  ὡς τέκνο γνήσιο τοῦ κόσμου τούτου, ἀκολουθεῖ τὸν τρόπο τῶν ἄλλων παραμέτρων τῆς παγκοσμιοποίησης. Στὴ διεξαγωγὴ Διαλόγων, μετέχει καὶ ἡ Ἐκκλησία.

Κι ἐδῶ ἀκριβῶς ἔγκειται ἡ ὀδύνη τοῦ ὀρθόδοξου χριστιανοῦ. Ἐνῶ ἔχει συνειδητοποιήσει ὅτι ἡ Ἐκκλησία δὲν εἶναι μιὰ ἀκόμα θρησκεία, δηλ. ἐναγώνια ἀναζήτηση τοῦ ἄγνωστου Θεοῦ ἢ ἡ καθιέρωση ἑνὸς εἰδώλου του, ἀλλὰ εἶναι βίωση τῆς ἀποκεκαλυμμένης θείας ἀλήθειας στὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ• ἐνῶ γνωρίζει ὅτι ἡ Ὀρθοδοξία δὲν εἶναι ἐθνικὴ ἀλλὰ οἰκουμενικὴ ὑπόθεση, αἰσθάνεται ὅτι ἀγγίζουν κι' αὐτὸν τὰ ἀόρατα δίκτυα τῆς παγκοσμιοποίησης. Βλέπει ὅτι ἡ ἐκπροσώπηση τῆς Ἐκκλησίας στοὺς σύγχρονους Διαλόγους δὲν γίνεται πάντα μὲ τὸν τρόπο τῶν ἁγίων, ἀλλὰ κατ' ἀπομίμηση ἐγκόσμιων πρακτικῶν. Συνειδητοποιεῖ, ὅτι οἱ πολλοὶ ἀπ’ αὐτοὺς  ποὺ ἔχουν στὰ χέρια τους τὴν εὐλογία τῆς ἐν Χριστῷ παγκοσμιότητας, τείνουν νὰ τὴν ἐξισώσουν μὲ τὴν στρεβλὴ ἀπομίμησή της, τὴν φαντασιακὴ ἰδέα τῆς χωρὶς Χριστὸ παγκοσμιοποίησης.

Σ' αὐτὸ τὸ γενικὸ προβληματισμὸ προστέθηκε, σὲ τοπικὸ ἐπίπεδο, μιὰ ἐκκλησιαστικὴ Ἐκπομπή,  ποὺ δημιούργησε ἐρωτηματικὰ σὲ μέλη τῆς Ἐκκλησίας, μὲ τὸν τρόπο ποὺ ἔθιξε τὸ θέμα τῶν Διαχριστιανικῶν-Διαθρησκειακῶν Διαλόγων, τῆς Παγκοσμιοποίησης, ἀλλὰ καὶ τῆς Εἰρήνης, τοῦ Φονταμενταλισμοῦ,  καὶ ἔγινε  ἀφορμὴ  αὐτοῦ τοῦ κειμένου
.
Ἔτσι, μὲ βάση τὸ γενικότερο προβληματισμὸ καὶ τὴν παραπάνω ἀφορμή,  καὶ χωρὶς νὰ ἐπιχειρῶ μιὰ συστηματικὴ θεολογικὴ μελέτη στὸ θέμα,  συνέλλεξα  καὶ  παραθέτω γνῶμες καὶ βιώματα θεολόγων καὶ Πατέρων, ποὺ ἀναφέρονται σὲ κάποιους σημαντικοὺς Σταθμοὺς  καὶ Στιγμὲς αὐτῶν τῶν Διαλόγων.
Ἡ συγκεντρωτικὴ παρουσίαση αὐτῶν, τῶν διάσπαρτων σὲ σύγχρονα θεολογικὰ ἔργα κειμένων, πιστεύω πὼς θὰ βοηθήσει,  ὥστε νὰ συμπληρωθοῦν κάποια κενὰ σχετικὰ μὲ τοὺς Διαλόγους, ἀλλὰ καὶ δὲν θὰ ἐπιτρέψει στὴ λήθη νὰ ἐπιδράσει παραμορφωτικὰ καὶ νὰ ἀλλοιώσει τὴν πραγματική τους εἰκόνα. Ταυτόχρονα, τὰ κείμενα βοηθοῦν νὰ συνειδητοποιήσουμε κάτω ἀπὸ ποιό πρῖσμα βλέπει ἡ Ἐκκλησία διὰ τῶν Ἁγίων καὶ θεοπνεύστων Πατέρων της τὴν ἑνότητα τῶν χριστιανῶν  ἢ τὴν ἑνοποίηση τῶν θρησκειῶν.
Ἡ ἐργασία αὐτή, ἐπίσης, ἀποσκοπεῖ νὰ κεντρίσει τὸ ἐνδιαφέρον μας γιὰ τὰ διαδραματιζόμενα κατὰ τοὺς Διαλόγους, ἀφοῦ οἱ Διάλογοι δὲν ἀποτελοῦν προσωπικὴ ὑπόθεση μόνον ὅσων τοὺς διεξάγουν. Εἶναι ὑπόθεση ὅλης τῆς Ἐκκλησίας. Γι' αὐτὸ πρέπει νὰ μὴ μένουν κρυφὰ ἀπὸ τὸ λαὸ (τὸ «φύλακα τῆς Πίστεως»), ἡ πρόοδος τῶν ἐξελίξεων ἀλλὰ καὶ τὰ παρασκηνιακῶς δρώμενα.
Τὰ κείμενα αὐτὰ ἔχουν ἐπικαιρότητα, ἀφοῦ διαφωτίζουν τὸν sui generis Διάλογο ποὺ ἐγκαινιάστηκε μὲ τὴν ἐπίσκεψη τοῦ Πάπα στὴν Ἀθήνα τὸ 2001 καὶ τὴν ἀνταπόδοση μὲ ἐπίσκεψη ἐπισκόπων στὸ Βατικανό· τὸν προγραμματισμένο Διαθρησκειακὸ Διάλογο στὴν Ἀθήνα (γιὰ τὸ 2002), ποὺ κάτω ἀπὸ τὶς ὅποιες ἀντιδράσεις καὶ δυσκολίες ἀναβλήθηκε· τοὺς Διαλόγους σὲ Ἀσσίζη καὶ Κύπρο, ἀλλὰ καὶ τὴν Θ. Λειτουργία στὴ Ραβέννα, κατὰ τὴν ὁποία συμπροσευχήθηκαν καὶ ἐκοινώνησαν ἑτερόδοξοι παρόντος τοῦ Πατριάρχη.
Ὅλα αὐτὰ θυμίζουν καὶ ὅσα προφητικὰ ἔγραφε ὁ π. Σεραφείμ Ρόουζ πρὶν ἀπὸ 30 χρόνια: «ὁ “διάλογος μὲ τὶς μὴ χριστιανικὲς θρησκεῖες”...ἀντιπροσωπεύει τὸ παρὸν στάδιο τοῦ οἰκουμενισμοῦ στὴν πρόοδό του πρὸς ἕνα παγκόσμιο θρησκευτικὸ συγκρητισμό».
Ἐπειδὴ γνωρίζω, ὅτι κι’ ἂν ἀκόμα κάποιος παρουσιάσει ὅλες τὶς γνῶμες τῶν Πατέρων, ἂν δὲν ἔχει καθαρθεῖ, δὲν ἔχει τὰ κατάλληλα κριτήρια, καὶ γι’ αὐτό, στὴν ἐξαγωγὴ συμπερασμάτων μπορεῖ νὰ σφάλλει, ἂς προβληματιστεῖ ὁ ἀναγνώστης  κυρίως ἀπὸ τὶς γνῶμες τῶν θεολόγων  καὶ ἐλάχιστα ἀπὸ τὴν κυρίαρχη κατεύθυνση αὐτῆς τῆς ἐργασίας.

Αἴγιο, Χριστούγεννα 2002   
                         
 Π. Σημάτης

Περιεχόμενα    
Εἰσαγωγικὰ   
1.   Ὁ Διάλογος        
2.   Προβληματικὴ τοῦ διαλόγου        
3.  Ἐμπειρία - Ἱστορία τοῦ Διαλόγου        
      Α.  Διαχριστιανικὸς        
            Ι.  Μὲ  Προτεστάντες        
           ΙΙ.  Μὲ  Ρωμαιοκαθολικοὺς        
                 α) Ἡ Οὐνία        
               β) Καταδίκη τῆς Οὐνίας καὶ πανηγυρικὴ Δικαίωσή της        
         ΙΙΙ.  Ὁ Διάλογος  μὲ τοὺς  Ἀντι-χαλκηδόνιους        
      Β.  Διαθρησκειακὸς  Διάλογος       
4.  Διάλογος  Εἰρήνης καὶ Παγκόσμια Ἑνότητα   
5.  Πῶς ἔκαναν Διαλόγους οἱ Πατέρες τῆς  Ἐκκλησίας   
6.  Τί ἔχει ἀποφασίσει ἡ Ἐκκλησία στοὺς Κανόνες της   
7.  Κρύβονται Σκοπιμότητες πίσω ἀπὸ τὸ Διάλογο;   
8.  Μοναδικὸ Κίνητρο ἡ  Ἀγάπη;   
9.  Ἡ Ὀρθοδοξία εἶναι μιὰ «Ὁμολογία»;   
 10.  Ποιός ἐκφράζει σήμερα τὴν Ἐκκλησία;   
 11.  Τί πρέπει νὰ κάνουμε   
  Ἐπίμετρο

Kindly Bookmark this Post using your favorite Bookmarking service:
!-