Η Θρησκευτική Μεταρρύθμισις

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΔΕΚΑΤΟΝ  ΠΕΜΠΤΟΝ

Η ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΙΣ. Ο ΠΡΟΤΕΣΤΑΝΤΙΣΜΟΣ

70. Ἡ Μεταρρύθμισις εἰς Γερμανίαν. Μαρτῖνος  Λούθηρος.

Κατὰ   τὸν  ΙΔ΄  αἰῶνα  πολλοὶ  λαϊκοὶ   καὶ  κληρικοὶ   θεολόγοι τῆς  Δύσεως  εἷχον  ἐξεγερθῆ  κατὰ  τῶν  καταχρήσεων  τοῦ κλήρου καὶ  τῆς  παντοδυναμίας   τοῦ  Πάπα   καὶ  ἐζήτουν  μεταρρυθμίσεις ἐν τῇ  Ἐκκλησίᾳ. Ἡ μελέτη  τῆς  Ἁγίας  Γραφῆς, ἡ ὁποία μετὰ  τὴν ἀνακάλυψιν  τῆς  τυπογραφίας  ἐκυκλοφόρει εὐρύτατα,  ἔπειθεν  ὅτι καὶ αἱ ἀξιώσεις τοῦ Πάπα περὶ παντοδυναμίας ἐν τῆ Ἐκκλησίᾳ καὶ ἡ διδασκαλία  τοῦ παπικοῦ  κλήρου περὶ  σωτηρίας  τῆς  ψυχῆς  διὰ νηστειῶν  μόνον καὶ  ταξιδίων  εἰς ἱεροὺς τόπους καὶ  ὁ πολυτελὴς βίος  τῶν  κληρικῶν   δὲν  συνεφώνουν πρὸς  τὴν  διδασκαλίαν  τοῦ Χριστοῦ. Ἰδιαιτέρως ἐσκανδάλιζε τοὺς χριστιανοὺς ἡ πώλησις  τῶν συγχωροχαρτίων,  ἡ ὁποία εἷχε προσλάβει τὴν μορφὴν πραγματικοῦ ἐμπορίου. Αἱ καταχρήσεις τοῦ παπικοῦ κλήρου ἐπίεζον περισσότερον τὰς ἐν Γερμανίᾳ Ἐκκλησίας,  αἱ ὁποῖαι ἐξηρτῶντο ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸν Πάπαν.

Κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ ΙΣΤ΄ αἰῶνος ὁ πάπας Λέων ὁ 10ος ἐπέτρεψεν εἰς τὸν Ἀρχιεπίσκοπον τῆς παρὰ τὸν Ρῆνον Μαγεντίας Ἀλμπρέχτον τὴν ἐλευθέραν καθ’ ὅλην τὴν Γερμανίαν πώλησιν συγχωροχαρτίων, μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι ἤθελε νὰ συλλέξῃ χρήματα διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν  τοῦ ναοῦ τοῦ Ἁγίου  Πέτρου τῆς  Ρώμης.  Μοναχοὶ περιέτρεχον τὴν  Γερμανίαν διενργοῦντες τὸ ἐμπόριον τῆς  ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν.

Εἰς  τὴν  Βιττεμβέργην   τῆς  Σαξονίας  ἦτο  τότε  ἱεροκῆρυξ καὶ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου ὁ Αὐγουστῖνος  μοναχὸς Μαρτῖνος Λούθηρος. Οὗτος εἶχεν ἐξεγερθῆ κατὰ τῶν καταχρήσεων τοῦ Πάπα καὶ τῶν ἀνωτέρων κληρικῶν, κατέκρινε δὲ ταύτας εἰς τὰ κηρύγματά του, τὰ ὁποῖα εὕρισκον μεγάλην  ἀπήχησιν.

Τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1517 ἔφθασεν εἰς Βιττεμβέργην ὁ Δομινικανὸς μοναχὸς Τέζελ καὶ ἤρχισε τὴν πώλησιν συγχωροχαρτίων διακηρύσσων ὅτι, «μόλις ἀκουσθῇ ὁ ἦχος τοῦ χρυσίου, ἡ ψυχὴ ἀναπηδᾷ ἀπὸ τοῦ  Καθαρτηρίου  εἰς  τὸν  Παράδεισον». Ὁ  Λούθηρος  ἐξηγέρθη  τότε δημοσίᾳ  κατὰ  τοῦ  παπικοῦ  κλήρου  καὶ  ἐτοιχοκόλλησεν   εἰς  τὸν ναὸν τῶν ἀνακτόρων τῆς Βιττεμβέργης  προκήρυξιν περιέχουσαν «Θέσεις»,  ἐπιχειρήματα δηλαδὴ  ἀποδεικνύοντα  τὰς  καταχρήσεις τοῦ Πάπα,  καὶ  προεκάλει  τὸν Τέζελ  εἰς δημοσίαν συζήτησιν  (31 Ὀκτωβρίου 1517). Ὁ χριστιανός, ἔλεγεν ὁ Λούθηρος, δὲν συγχωρεῖται διὰ χρημάτων,  ἀλλὰ  διὰ τῆς  θερμῆς  πίστεως  καὶ  τῆς  εἰλικρινοῦς μετανοίας.
Τὸ κήρυγμα τοῦ Λουθήρου διεδίδετο ταχέως. Ὁ Πάπας ἀνησύχησε καὶ ἐκάλεσεν αὐτὸν εἰς Ρώμην, ἵνα ἀπολογηθῇ.  Ἐπειδὴ παρήκουσε, τὸν ἀφώρισεν. Ὁ Λούθηρος ὅμως ἔκαυσε τὸ ἀφοριστικὸν ἔγγραφον (βούλλαν) τοῦ Πάπα  ἐνώπιον μεγάλης  συγκεντρώσεως  λαοῦ, ἡ δὲ διδασκαλία του εἶχεν εὐρεῖαν ἐξάπλωσιν.
Συνεκλήθη τότε  τῇ  παρορμήσει τοῦ Πάπα  ὑπὸ τοῦ Γερμανοῦ αὐτοκράτορος  συνέδριον (Δίαιτα)  τῶν  ἡγεμόνων   τῆς  Γερμανίας καὶ τῶν ἀνωτέρων κληρικῶν  εἰς τὴν παρὰ τὸν Ρῆνον πόλιν Βὸρμς (1521), εἰς τὸ ὁποῖον ἑκλήθη  καὶ  ὁ Λούθηρος. Οὗτος  μὲ θάρρος διεκήρυξε τὰς ἱδέας του ἀλλ’ ἀπεδοκιμάσθη  καὶ ἐτέθη  ἐκτὸς νόμου. Ἐσώθη χάρις εἰς τὴν  ὑποστήριξιν μερικῶν ἡγεμόνων. Ἐπὶ διετίαν ἐκρύπτετο  εἰς τὸν πύργον φίλου του ἡγεμόνος, ἔκαμε δὲ τότε  τὴν μετάφρασιν τῆς Ἁγίας  Γραφῆς εἰς τὴν γερμανικὴν γλῶσσαν.

Κατὰ  τὸ  ἔτος  1529   συνῆλθεν  εἰς  τὴν  πόλιν  Σπάϊερ  δευτέρα Δίαιτα, ἐν τῆ ὁποίᾳ ἐλήφθησαν ἀποφάσεις κατὰ τῆς ἐξαπλώσεως τῆς μεταρρυθμίσεως  τοῦ Λουθήρου. Οἱ  Λουθηρανοὶ  διεμαρτυρήθησαν ἐγγράφως   διὰ  τὰ  μέτρα   ταῦτα  καὶ   ἔκτοτε   ὠνομάσθησαν διαμαρτυρόμενοι (Protestantes).

Ε’iς  τὴν   ἐπακολουθήσασαν   Δίαιτα   τῆς  Αὐγούστης (1530) ὑπέβαλον  ἐπίσημον   ὁμολογίαν  τῆς   πίστεώς   των   συνταχθεῖσαν ὑπὸ τοῦ όνομαστοῦ ἐλληνιστοῦ  Φιλίππου  Μελάγχθονος,  φίλου καὶ ὀπαδοῦ τοῦ Λουθήρου (Αὐγουσταία  ὁμολογία). Προεκλήθησαν τότε ἀνωμαλίαι καὶ ταραχαὶ εἰς Γερμανίαν ἐξ αἱτίας τῆς μεταρρυθμίσεως, ἀλλὰ  μετ’  ὀλίγα  ἔτη  (1555) ἔγινεν  ἡ  θρησκευτικὴ εἰρήνη  τῆς Αὐγούστης, διὰ τῆς ὁποίας ἀνεγνωρίσθη ἐλευθερία θρησκευτικὴ καὶ ἱσότης Διαμαρτυρομένων καὶ Παπικῶν (Καθολικῶν) ἐν Γερμανίᾳ. Οἱ Διαμαρτυρόμενοι ἀπεχωρίσθησαν ὁριστικῶς τῆς παπικῆς Ἐκκλησίας καὶ ἀπετέλεσαν ἰδίαν Ἐκκλησίαν.

71. Ἄλλοι Μεταρρυθμισταί. Ἐξάπλωσις τῆς Μεταρρυθμίσεως.

Ἡ διδασκαλία τῶν Διαμαρτυρομένων.

Κατὰ  τοὺς αὐτοὺς χρόνους (1518) ἐκήρυξε τὴν  μεταρρύθμισιν, καταπολεμήσας τὰς  καταχρήσεις  καὶ  κακοδοξίας τῶν  Παπῶν  εἰς Ζυρίχην  τῆς  ῾Ελβετίας ὁ πρεσβύτερος Σβίγγλιος. Οὗτος ἐφονεύθη μετ’  ὀλίγα  ἔτη  εἰς  μίαν  σύγκρουσιν  τῶν  ὀπαδῶν  του  πρὸς τοὺς παπικούς. Ἡ διδασκαλία του ἦτο σχεδὸν ἡ αὐτὴ πρὸς τὴν διδασκαλίαν τοῦ Λουθήρου.

Ἄλλος μεταρρυθμιστής ἐφάνη ἐπίσης εἰς τὴν Γενεύην τῆς Ἑλβετίας, ὁ Ἱωάννης Καλβῖνος. Ὁ Καλβῖνος ἤθελε τὴν ἐπαναφορὰν τῆς   Ἐκκλησίας   εἰς  τὴν   ἁπλότητα  τῶν   πρώτων   χριστιανικῶν χρόνων καὶ ἐδίδασκε τὸν ὑπὸ τοῦ Θεοῦ «προορισμὸν» τοῦ ἀνθρώπου. Οἱ Καλβινισταὶ  ὠνομάσθησαν εἰς τὴν Γαλλίαν Οὑγενότοι καὶ κατεδιώχθησαν ἀγρίως (Νὺξ Ἁγίου Βαρθολομαίου - σφαγὴ 20 χιλ. Οὑγενότων, 1572).

Αἱ  μεταρρυθμιστικαὶ ἰδέαι,  ἀφοῦ ἐστερεώθησαν  ἐν Γερμανίᾳ, διεδόθησαν  ταχέως   εἰς  τὴν   Δανίαν,  τὰς  Σκανδιναβικὰς   χώρας καὶ  εἰς  τὴν  Ἀγγλίαν,  βραδύτερον δὲ  καὶ  εἰς  τὴν  Β. Ἀμερικήν. Εἰς  ὅλας τὰς  χώρας ταύτας  ἱδρύθησαν νέαι Ἐκκλησίαι,  αἱ ὁποῖαι ἀκολουθοῦν  μὲ  μικρὰς   μεταξύ  των   διαφορὰς  τὴν   διδασκαλίαν τοῦ  Λουθήρου  ἤ  τοῦ  Καλβίνου. Ὑπάρχουν σήμερον 180  περίπου ἑκατομμύρια  Διαμαρτυρομένων,  οἱ ὁποῖοι  κατανέμονται   εἰς  τρεῖς κυρίως Ἐκκλησίας: 1) τὴν  Λουθηρανικὴν  ἤ Εὐαγγελικήν, 2) τὴν Καλβινικήν  καὶ 3) τὴν Ἀγγλικανικὴν ἤ Ἐπισκοπικήν,  λεγομένην οὕτω, διότι διετήρησε τὸν κληρικὸν βαθμὸν τοῦ Ἐπισκόπου.

Ἡ διδασκαλία τῶν  Διαμαρτυρομένων.  Καθ’ ἅ ἐδίδαξεν ὁ Λούθηρος καὶ οἱ ἄλλοι μεταρρυθμισταί,  οἱ Διαμαρτυρόμενοι πιστεύουν  ὅτι  ἡ σωτηρία  τῆς  ψυχῆς ἐπιτυγχάνεται ὄχι  δι’ ἔργων νόμου (νηστειῶν,  προσευχῶν κ.λ.π.), ἀλλὰ διὰ τῆς  Θείας Χάριτος· ταύτης ἀξιοῦνται οἱ χριστιανοὶ διὰ τῆς ἀληθοῦς πίστεως καὶ τῆς ἀπ’ εὐθείας ἐπικοινωνίας  των  μετὰ  τοῦ Θεοῦ ἄνευ τῆς  μεσολαβήσεως ἱερέων καὶ ἐπισκόπων· τὴν ἀληθῆ πίστιν ἀποκτῶσιν ἐκ τῆς μελέτης τῆς Ἁγίας  Γραφῆς.
Παραδέχονται  ἑπομένως οἱ Διαμαρτυρόμενοι μόνον τὴν  Ἁγίαν  Γραφὴν καὶ ἀπορρίπτουν τὴν Ἱερὰν Παράδοσιν. Δὲν ἔχουν Κλῆρον, κατὰ τὴν ἔννοιαν ποὺ ἔχει ὁ Κλῆρος παρ’ ἡμῖν, (πλὴν  τῶν Ἀγγλικανῶν), παρὰ μόνον ἐρμηνευτὰς τῆς Γραφῆς, ἱεροκήρυκας. Ἡ Ἁγία  Γραφὴ μετεφράσθη καὶ ἑρμηνεύεται εἰς τὴν γλῶσσαν ἐκάστης χώρας. Ἐκ τῶν μυστηρίων  παραδέχονται  καὶ τελοῦν μόνον δύο, τὸ Βάπτισμα  καὶ τὴν Θείαν Εὐχαριστίαν,  κατὰ τὴν ὁποίαν πιστεύουν ὅτι δὲν γίνεται  μετουσίωσις  τοῦ ἄρτου εἰς σῶμα καὶ τοῦ οἴνου εἰς αἷμα  τοῦ Χριστοῦ, ἀλλ’ ἁπλῆ  παρουσία Αὐτοῦ. Ἀπορρίπτουν  τὴν προσκύνησιν τῶν εἰκόνων καὶ τὸ σπουδαιότεορον μέρος τῆς λατρείας των εἶναι τὸ κήρυγμα καὶ οἱ ὕμνοι.
Ἡ Ἀγγλικανικὴ Εκκλησία διατηρεῖ, ὅπως εἴπομεν, τοὺς Ἐπισκόπους, ἡ δὲ Καλβινικὴ  ἔχει πρεσβυτέρους καὶ διακόνους, δι’ ὅ καὶ πρεσβυτεριανὴ λέγεται. Ὅλοι οἱ κληρικοὶ τῶν Διαμαρτυρομένων δύνανται νὰ εἶναι ἔγγαμοι.

72. Διοίκησις, λατρεία, ἤθη, καὶ ἐκκλησιαστικὴ παιδεία τῶν Διαμαρτυρομένων.

Τὰς Ἐκκλησίας τῶν Διαμαρτυρομένων διοικοῦν εἰς τὴν Ἀγγλίαν μὲν οἱ Ἐπίσκοποι,  εἰς ἄλλας  δὲ χώρας  συμβούλια ἐκ λαϊκῶν  καὶ πρεσβυτέρων.
Ἡ λατρεία  εἶναι  ἁπλῆ,  περιοριζομένη εἰς  τὸ  κήρυγμα  καὶ  εἰς ὕμνους, τοὺς ὁποίους ψάλλουν ὅλοι μαζὶ συνοδείᾳ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ μουσικοῦ  ὀργάνου (ἁρμονίου). Οἱ  ναοί  των  δὲν ἔχουν  εἰκόνας  ἤ ἀγάλματα,  κτίζονται  δὲ συνήθως  κατὰ  τὸν Γοτθικὸν  ρυθμόν. Οἱ Καλβινισταὶ  δὲν ἔχουν ναούς, ἀλλὰ συναθροίζονται εἰς αἰθούσας.
Τὰ  ἤθη  τῶν  Διαμαρτυρομένων  εἶναι  πολὺ  καθαρώτερα  τῶν ἠθῶν τῆς Δυτικῆς Ἐκκλησίας. Εὶς τοῦτο συντελεῖ πολὺ τὸ τακτικὸν κήρυγμα.
Ἡ Ἐκκλησιαστικὴ παιδεία τῶν Διαμαρτυρομένων εὑρίσκεται εἰς λίαν  ὑψηλὸν ἐπίπεδον,  διότι  εὐθὺς ἑξ ἀρχῆς ὁ Λούθηρος ἐτόνισεν ὅτι  καθῆκον  τῶν  χριστιανῶν  ἦτο  ἡ  μελέτη  τῶν  Γραφῶν καὶ  ἡ ἐλευθέρα  ἔρευνα. Ταχέως  ἀνεπτύχθησαν  αἱ  θεολογικαὶ   σπουδαὶ εἰς   τὰς   Διαμαρτυρομένας   χώρας.   ἱδρύθησαν   ἀνώτεραι   σχολαὶ καὶ   ἀνεδείχθησαν    σπουδαῖοι   ἐκκλησιαστικοὶ   συγγραφεῖς.   Εἰς τὴν  Γερμανίαν  ἰδίως,  ὁπου  παραλλήλως   παρετηρήθη   ἀξιόλογος
 ἀνάπτυξη  τῶν  ἐπιστημῶν, ἐφάνησαν ἔξοχοι θεολόγοι.  Ἀλλὰ  καὶ εἰς τὴν  Ἀγγλίαν καὶ  τὰς  ἄλλας  χώρας  ὁ κλῆρος τῆς  Ἐκκλησίας τῶν Διαμαρτυρομένων διακρίνεται διὰ τὴν ὑψηλὴν καὶ βαθεῖαν μόρφωσίν του.

Kindly Bookmark this Post using your favorite Bookmarking service:
!-