Απο του Σχίσματος μέχρι τής Αλώσεως

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΡΙΤΗ

ΑΠΟ ΤΟΥ ΣΧΙΣΜΑΤΟΣ ΜΕΧΡΙ ΤΗΣ ΑΛΩΣΕΩΣ (867 -1453 )


ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΕΝΑΤΟΝ

ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

46. Τὰ αἴτια τοῦ Σχίσματος.

Κατὰ  τὴν  περίοδον ταύτην  συνετελέσθη  τὸ  θλιβερὸν γεγονὸς τοῦ χωρισμοῦ τῆς  Δυτικῆς  ἤ Παπικῆς Ἐκκλησίας  ἀπὸ τῆς  μιᾶς ἁγίας καὶ καθολικῆς  Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ, τὸ κοινῶς λεγόμενον σχίσμα.

Τὰ βαθύτερα αἴτια τοῦ σχίσματος εἶναι ἡ ἀξίωσις τοῦ Πάπα τῆς Ρώμης  περὶ ἀναγνωρίσεως εἰς αὐτὸν ἀπολύτου κυριαρχίας ἐπὶ τῆς Ἐκκλησίας. Τὴν ἀξίωσιν ταύτην  ἐστήριξεν ὁ Πάπας  πρῶτον εἰς τὰ
«πρεσβεῖα τιμῆς»,  τὰ  ὁποῖα ἀνεγνώριζον οἱ ἄλλοι  Πατριάρχαι  εἰς αὐτόν, ὡς ἐπίσκοπον  τῆς παλαιᾶς  πρωτευούσης. Ὁ Πάπας  Λέων ὁ Α΄, ὅταν ἡ Δ΄ Οἰκουμενικὴ  Σύνοδος (451) ἀνεγνώρισε καὶ εἰς τὸν ἀρχιεπίσκοπον  Κωνσταντινουπόλεως ἴσα πρὸς αὐτὸν «πρεσβεῖα τιμῆς»,  διεμαρτυρήθη  ἐντόνως διεκδικῶν ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὴν πρώτην ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τιμήν.

Τὰς περὶ πρωτείου τοῦ Πάπα ἀντιλήψεις ταύτας ἐπεξέτειναν κατόπιν  εἰς ἀξίωσιν πραγματικῆς ἐξουσίας ἐν τῇ  Ἐκκλησίᾳ, ἐπιχειρήσαντες   μὰλιστα   νὰ  τὴν   θεμελιώσουν   ἐπὶ   τῆς   Ἁγίας Γραφῆς. Ἰσχυρίζοντο δηλ. ὅτι ἀνήκει ἡ ἐξουσία αὕτη εἰς τὸν Πάπαν ὡς διάδοχον ἐν τῷ  ἐπισκοπικῷ θρόνῳ τῆς Ρώμης  τοῦ Ἀποστόλου Πέτρου, ὁ ὁποῖος ἵδρυσε τὴν  Ἐκκλησίαν  τῆς Ρώμης  καὶ διετέλεσε  πρῶτος Ἐπίσκοπος αὐτῆς. Ὁ δὲ Πέτρος, ἔλεγον, εἶναι ὁ πρῶτος τῶν Ἀποστόλων,  ὁ θεμελιωτὴς τῆς Ἐκκλησίας, διότι πρὸς αὐτὸν εἶπεν ὁ Κύριος: «Σὺ εἶ Πέτρος καὶ ἐπὶ ταύτῃ τῇ πέτρᾳ οἰκοδομήσω μου τὴν ἐκκλησίαν  καὶ  πύλαι  ᾃδου οὐ κατισχύσουσιν  αὐτῆς»  (Ματθ.ΙΣΤ΄,18).



Ἀλλὰ   ἡ  ἀληθὴς   ἔννοια  τῆς  Εὐαγγελικῆς  αὐτῆς  περικοπῆς εἶναι  ὅτι  εἰς  τὸν  Χριστὸν  ὡς  Υἱὸν τοῦ  Θεοῦ σταθερὰ  πίστις  θὰ χρησιμεύσῃ ὡς θεμέλιον τῆς Ἐκκλησίας, τὴν ὁποίαν τίποτε δὲν δύναται νὰ κλονίσῃ. Ἔπειτα οὔτε πρῶτος μεταξὺ τῶν  Ἀποστόλων εἶναι  ὁ Ἀπόστολος  Πέτρος, διότι  ὅλοι εἶναι  ἴσοι, οὔτε ἵδρυσε τὴν Ἐκκλησίαν τῆς Ρώμης, διότι αὕτη ἱδρύθη ὑπὸ χριστιανῶν  ἐμπόρων καὶ πρὸ τῆς ἀφίξεως τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, ὅστις προηγήθη τοῦ Πέτρου· οὔτε καὶ Ἐπίσκοποι μιὰς πόλεως ἔγιναν  Ἀπόστολοι,  διότι ἔφευγον ἀπὸ χώρας εἰς χώραν πρὸς διάδοσιν τοῦ Εὐαγγελίου.  Καὶ αὐτοὶ ἄλλωστε  οἱ Πατέρες καὶ Διδάσκαλοι  τῆς Δύσεως Ἀμβρόσιος καὶ  Αὐγουστῖνος  δὲν παρεδέχοντο  ὅτι  ὁ Πέτρος ἦτο  ἱδρυτὴς  τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ρώμης.
Ἐν τούτοις  οἱ Πάπαι  λόγῳ  τοῦ κύρους τὸ  ὁποῖον ἀπέκτησαν, ἐπέβαλον τὰς  ἀξιώσεις των  περὶ  κυριαρχίας  ἐν τῇ  Ἐκκλησίᾳ  εἰς ὅλην τὴν  Δύσιν  χωρὶς  μεγάλην  δυσκολίαν. Ἐπεδίωκον  λοιπὸν  νὰ ἐπεκτείνουν καὶ εἰς τὴν Ἀνατολὴν  τὴν ἐξουσίαν ταύτην.

47. Ἀφορμὴ καὶ ἀρχὴ τοῦ Σχίσματος.

Ἀφορμὴν  διὰ  τὴν   προβολὴν  τῆς   ἀξιώσεως  τοῦ  Πάπα   περὶ ὑποταγῆς  εἰς αὐτὸν καὶ  τῆς  Ἐκκλησίας  τῆς  Ἀνατολῆς  ἔδωσεν ἡ ἄνοδος εἰς τὸν ἀρχιεπισκοπικὸν θρόνον τῆς  Κωνσταντινουπόλεως τοῦ Πατριάρχου Φωτίου.

Ὁ Φώτιος κατήγετο ἐξ ἐπισήμου οἱκογενείας. Εἶχε τὸ ἀξίωμα τοῦ ἀρχιγραμματέως τοῦ αὐτοκράτορος Μιχαὴλ τοῦ Γ΄ (842  - 867), ἦτο εὐσεβὴς καὶ  χρηστὸς  ἄνθρωπος  καὶ  εἶχε  θαυμαστὴν  φιλοσοφικὴν καὶ  θεολογικὴν   μόρφωσιν. Κατὰ  τὸ  ἔτος  857  ἐκλήθη   ὁ Φώτιος νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸν Πατριάρχην  Ἰγνάτιον, ὅστις ἐλθὼν εἰς σύγκρουσιν πρὸς τὸν πανίσχυρον  θεῖον  τοῦ αὐτοκράτορος Βάρδαν ἐξωρίσθη καὶ  ὑπεχρεώθη  νὰ παραιτηθῇ.  Ὁ Φώτιος ἐδίστασε κατ’ ἀρχὰς  νὰ  ἀναλάβῃ  τὰς  βαρείας  ὑποχρεώσεις  τοῦ  ἀρχηγοῦ   τῆς   Ἐκκλησίας, ἀλλὰ ὑπεχώρησε τελικῶς πρὸ τῆς ἐπιμόνου ἀπαιτήσεως τοῦ αὐτοκράτορος καὶ  τοῦ κλήρου. Ἐντὸς πέντε  ἠμερῶν  ἀνῆλθεν ὅλα τὰ ἱερατικὰ ἀξιώματα καὶ τὴν 25ην Δεκεμβρίου τοῦ 857 προεχειρίσθη καὶ ἐγκαταστάθη εἰς τὸν πατριαρχικὸν θρόνον, τοπικὴ δὲ σύνοδος ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογήν του.

Τὴν ἄνοδον τοῦ Φωτίου εἰς τὸν πατριαρχικὸν θρόνον ἀνήγγειλεν ὁ αὐτοκράτωρ  δι’ ἐπιστολῆς   του  καὶ  ὁ ἴδιος  ὁ Φώτιος  διὰ  τῶν λεγομένων  «κανονικῶν  γραμμάτων»  κατὰ  τὰ  εἰωθότα  πρὸς τοὺς ἄλλους Πατριάρχας καὶ πρὸς τὸν Πάπαν. Συγχρόνως ἐκάλουν αὐτοὺς νὰ  μετάσχουν  εἰς  Σύνοδον μέλλουσαν  νὰ  συνέλθη  τὸ  861  πρὸς ἐκκαθάρισιν τῶν ἐκ τῆς λήξεως τῆς εἰκονομαχίας προκυψάντων ζητημάτων.  Πάπας Ρώμης ἦτο τότε ὁ ὑπερήφανος καὶ δεσποτικὸς Νικόλαος ὁ Α΄. Πρὸς τοῦτον εἷχον καταφύγει  φίλοι τοῦ πρῴην  Πατριάρχου Ἰγνατίου ζητοῦντες τὴν ὑποστήριξίν του διὰ τὴν ἐπαναφορὰν αὐτοῦ εἰς  τὸν  πατριαρχικὸν  θρόνον. Ὁ Νικόλαος  εὗρε κατάλληλον   τὴν εὐκαιρίαν διὰ τὴν  ἐπέμβασίν του εἰς τὰ πράγματα  τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἀνοτολῆς.

Ἀπέστειλε λοιπὸν δύο ἀντιπροσώπους εἰς τὴν Σύνοδον μὲ ἐπιστολὰς πρὸς τὸν αὐτοκράτορα καὶ τὸν Φώτιον. Διὰ τῶν ἐπιστολῶν του κατέκρινε τὴν ἐπικυρώσασαν τὴν ἐκλογὴν τοῦ Φωτίου «ἄνευ τῆς εἰδήσεως αὐτοῦ» Σύνοδον καὶ τὸν Φώτιον διὰ τὴν ἀντικανονικήν, ὡς ἔλεγεν, ἀθρόαν ἀπὸ λαϊκοῦ εἰς ἀρχιερέα προαγωγήν  του.

Ἡ Σύνοδος, εἰς τὴν ὁποίαν μετέσχον καὶ οἱ δύο ἀπεσταλμένοι τοῦ Πάπα Ροδοάλδος καὶ Ζαχαρίας καὶ ἀντιπρόσωποι  ὅλων τῶν ἄλλων Πατριαρχῶν, συνῆλθεν εἰς τὸν ναὸν τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων  τὸ 861. Ἐπεκύρωσε τὴν  ἐκλογὴν  τοῦ Φωτίου  καὶ  καθῄρεσε  τὸν Ἰγνάτιον ἀρνηθέντα   νὰ  ὑποβάλῃ  τὴν  παραίτησίν   του.  Τὰ  πρακτικὰ   τῆς Συνόδου, ὑπογεγραμμένα  καὶ ὑπὸ τῶν δύο ἐκπροσώπων  τοῦ πάπα, ἀπεστάλησαν καὶ εἰς αὐτόν. Ἀλλ’ ὁ Πάπας πλήρης ὀργῆς συνεκάλεσε σύνοδον εἰς  Ρώμην   τὸ  863,   ἥτις   τοὺς  μέν  δύο ἀντιπροσώπους τοὺς  ὑπογράψαντας  τὰ  πρακτικὰ   καθῄρεσε  καὶ  ἐξώρισε, τὸν  δὲ Φώτιον  ἀφώρισε καὶ  καθῄρεσε  τοῦ θρόνου· ἀνεγνώρισε  τέλος  ὡς κανονικὸν Πατριάρχην  τὸν Ἰγνάτιον καὶ ἀνεθεμάτισε  πάντας  τοὺς ἀντιπράττοντας εἰς τὴν  θέλησιν  τοῦ Πάπα,  ὡς ἔχοντος τὸ ἀξίωμα τοῦ ἡγεμόνος τῶν  Ἀποστόλων  Πέτρου καὶ ὡς ὀργάνου τοῦ Ἁγίου

Πνεύματος καὶ «διὰ θείου κύρους περιβεβλημένου».

Ἡ πρώτη  αὕτη  σοβαρὰ διάσπασις  μεταξὺ τῶν  δύο Ἐκκλησιῶν ἔγινε μεγαλυτέρα λόγῳ μιᾶς νέας αὐθαιρέτου ἐπεμβάσεως τοῦ πάπα εἰς τὰ ἐκκλησιαστικὰ πράγματα  τῆς Ἀνατολῆς. Εἰς τὴν Βουλγαρίαν κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτὴν εἶχεν ἐξαπλωθῇ τόσον πολὺ ὁ χριστιανισμὸς διὰ τῶν ἐνεργειῶν τῆς Ἐκκλησίας τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ὤστε καὶ  ὁ βασιλεὺς τῶν  Βουλγάρων  Βόγορις εἶχε  βαπτισθῆ   καὶ  εἶχε λάβει τὸ ὄνομα Μιχαὴλ πρὸς τιμὴν τοῦ ἀναδόχου του αὐτοκράτορος. Ὁ Φώτιος εἶχε στείλει  εἰς Βουλγαρίαν ἱερεῖς καὶ ἐπισκόπους πρὸς ρύθμισιν τῶν ζητημάτων τῆς Ἐκκλησίας. Τότε ὅμως καὶ ὁ Πάπας ἔστειλεν  ἀπεσταλμένους  εἰς  Βουλγὰρίαν  καὶ  ἔπεισε  τὸν  Βόγοριν νὰ ἐκδιώξῃ τοὺς ἐπισκόπους  καὶ  ἱερεῖς τοῦ Πατριαρχείου,  μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι λόγῳ τῆς θρησκευτικῆς ἐξαρτήσεως ἐκ τοῦ Πατριαρχείου θὰ ἐκινδύνευε καὶ ἡ πολιτικὴ ἀνεξαρτησία τῆς χώρας του. Οἱ Λατῖνοι  κληρικοί, οἱ ὁποῖοι ἀντικατέστησαν τοὺς τοῦ Πατριαρχείου, ἐδίδασκον εἰς τοὺς Βουλγάρους χριστιανοὺς καὶ ὅλας τὰς κακοδοξίας, τὰς ὁποίας εἶχεν εἰσαγάγει  εἰς τὴν πίστιν  καὶ τὴν λατρείαν ἡ Δυτικὴ  Εκκλησία.  Διεκήρυσσον προσέτι ὅτι ὁ Φώτιος δὲν εἶναι κανονικὸς καὶ νόμιμος Πατριάρχης.

Ἡ ἐπέμβασις αὕτη τοῦ Πάπα εἰς  χώραν ἀνήκουσαν ἐκκλησιαστικῶς εἰς τὸ  Οἰκουμενικὸν  Πατριαρχεῖον  δυσηρέστησε πολὺ ὅλους τοὺς κληρικοὺς τῆς Ἀνατολῆς.  Ὁ Φώτιος συνεκάλεσεν εἰς Κωνσταντινούπολιν τὸ 867 Σύνοδον, εἰς τὴν ὁποίαν παρέστησαν  1000 ἐπίσκοποι καὶ κατωτέρων βαθμῶν κληρικοί, ὡς καὶ ἀντιπρόσωποι  τῶν ἄλλων Πατριαρχῶν  τῆς Ἀνατολῆς. Συνεζητήθη ἐν  τῇ  Συνόδῳ· ὄχι  μόνον τὸ  Βουλγαρικὸν  ζήτημα,  ἀλλὰ  καὶ  τὸ ζήτημα  τῶν  κακοδόξων νεοδιδασκαλιῶν  τῆς  Δυτικῆς  Ἐκκλησίας. Τοιαῦται  ἦσαν :

1) προσθήκη  εἰς τὸ Σύμβολον τῆς Πίστεως  ὅτι τὸ Ἅγιον Πνεῦμα ἐκπορεύεται καὶ ἐκ τοῦ Υἱοῦ (Filioque),

2) ἡ τέλεσις τοῦ βαπτίσματος  διὰ ραντίσματος μόνον,

3) ἡ ἐπιβολὴ τῆς ἀγαμίας τοῦ κλήρου καὶ  τῆς  νηστείας  τοῦ Σαββάτου,

4)  ἡ  εἰσαγωγὴ τῆς Λατινικῆς γλώσσης εἰς τὴν λατρείαν κ.ἄ.

Ἡ  Σύνοδος  κατεδίκασε   πανηγυρικῶς    τὸν   Πάπαν   διὰ   τὴν ἐπέμβασιν εἰς Βουλγαρίαν, ἀνεθεμάτισε δὲ αὐτὸν διὰ τὰς κακοδόξους νεοδιδασκαλίας του.

Ἡ ἀρχὴ τοῦ σχίσματος ἔγινε.

48. Τὸ Σχίσμα γίνεται ὁριστικόν.

Κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος 867  ἀνῆλθεν  εἰς τὸν αὐτοκρατορικὸν θρόνον τῆς Κωνσταντινουπόλεως ὁ Βασίλειος Α΄ ὁ Μακεδών, τὸν δὲ Πάπαν Νικόλαον  ἀποθανόντα  διεδέχθη  ὁ Ἀδριανὸς ὁ Β΄.  Ὁ αὐτοκράτωρ Βασίλειος θέλων  νὰ περιποιηθῇ τὸν πάπαν  διὰ πολιτικοὺς  λόγους ἐξώρισε τὸν Φώτιον, ἐπανέφερε τὸν Ἰγνάτιον εἰς τὸν πατριαρχικὸν θρόνον καὶ ἔγραψεν εἰς τὸν Πάπαν παρακαλῶν νὰ στείλῃ καὶ αὐτὸς ἀντιπροσώπους εἰς νέαν Σύνοδον πρὸς ρύθμισιν τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων.
Ἡ Σύνοδος συνῆλθεν εἰς Κωνσταντινούπολιν τὸ 869 παρισταμένων ἀντιπροσώπων  τοῦ Πάπα  καὶ  100  ἐν ὅλῳ ἐκ τῶν  ὑπερεξακοσίων ἐπισκόπων   τῆς  Ἀνατολῆς.   Ἡ  Σύνοδος  κατεδίκασε   τὸν  Φώτιον καὶ ἀνεγνώρισε τὸ πρωτεῖον τοῦ Πάπα. Ἐν τούτοις τὸ ζήτημα  τῆς Βουλγαρίας, ἡ ὁποία ἐπανῆλθεν ἐν τῷ μεταξὺ ὑπὸ τὴν ἐξάρτησιν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, δὲν ἐλύθη κατὰ τὰς ἀξιώσεις τοῦ Πάπα, πολλοὶ δὲ ἐπίσκοποι ἀναγκασθέντες νὰ ὑπογράψουν διὰ τῆς βίας τὰ πρακτικὰ  τῆς Συνόδου ἐζήτησαν νὰ ἀκυρωθῶσιν αἱ ὑπογραφαί των. Οἱ Δυτικοὶ θεωροῦν τὴν Σύνοδον ταύτην ἔγκυρον καὶ τὴν ὀνομάζουν Ὀγδόην Οἰκουμενικήν,  ἡ Ὀρθόδοξος ὅμως Ἐκκλησία  τὴν ὀνομάζει ψευδοσύνοδον.

Μετ’ ὀλίγα  ἔτη,  ἐκλιπόντων τῶν  πολιτικῶν λόγων,  ὁ Φώτιος ἀνεκλήθη  ἐκ τῆς  ἐξορίας καὶ  ἀνέλαβε τὴν  διαπαιδαγώγησιν τῶν τέκνων   τοῦ  αὐτοκράτορος. Συνεφιλιώθη  μὲ  τὸν  Ἰγνάτιον   καί, ἀποθανόντος  τούτου τὸ 878,  ἀνῆλθε  πάλιν  εἰς τὸν πατριαρχικὸν θρόνον. Νέα  τότε  Σύνοδος, συνελθοῦσα ἐν Κωνσταντινουπόλει τὸ  879/880 καὶ  ἀποτελεσθεῖσα   ἐκ  383  ἐπισκόπων   καὶ  ἐπισήμων ἀντιπροσώπων   τῶν   Πατριαρχῶν   καὶ  ἀντιπροσώπων   αὐτοῦ  τοῦ Πάπα   Ἰωάννου,  ἀπεδοκίμασε   τὰς   ἀποφάσεις  τῆς   Συνόδου  τοῦ 869  καὶ  ἐδικαίωσε  τὸν Φώτιον. Αἱ  σχέσεις ὅμως μεταξὺ τῶν  δύο Ἐκκλησιῶν   (Ἀνατολικῆς  καὶ  Παπικῆς)  διεκόπησαν  καὶ  πάλιν, διότι ὁ διαδεχθεὶς τὸν Ἰωάννην Η΄ Πάπας Μαρῖνος διὰ νέας Συνόδου ἐν Ρώμῃ συνελθούσης ἀφώρισε τὸν Φώτιον.

Ἐν τούτοις ἐπανελαμβάνοντο  κατὰ  διαστήματα  αἱ σχἑσεις τῶν δύο ἐκκλησιῶν. Κατὰ τὸ ἔτος 1053  ὁ Πάπας Λέων ὁ Θ΄ ἀπέστειλεν ἀντιπροσώπους του εἰς  Κωνσταντινούπολιν  πρὸς ρύθμισιν
 τῶν  διαφορῶν. Οἱ  ἀλαζονικοὶ οὗτοι ἀντιπρόσωποι  τοῦ Πάπα δυσηρέστησαν  τοὺς  πάντας  καὶ  ἀντελήφθησαν   ὅτι  ἡ  ἀποστολή των  ἀπέτυχεν.  Εἰσῆλθον  εἰς τὸν ναὸν τῆς  Ἁγίας  Σοφίας, καθ’ ἥν ὥραν ἐτελεῖτο  ἡ Θεία Λειτουργία,  καὶ  ἀφήσαντες  ἐπὶ  τῆς  Ἁγίας Τραπέζης ἀφορισμὸν κατὰ τοῦ Πατριάρχου καὶ ὅλης τῆς Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας ἀνεχώρησαν.

Ὁ Πατριάρχης  Μιχαὴλ Κηρουλάριος μόλις κατώρθωσε  νὰ συγκρατήσῃ  τὸν ἐξαγριωθέντα λαόν, νὰ μὴ κακοποιήσῃ  τοὺς ἀπεσταλμένους τοῦ Πάπα. Τέσσαρας ἡμέρας μετὰ τὸ ἐπεισόδιον τοῦτο, ἤτοι  τὴν  20  Ἰουλίου 1054,  συνεκάλεσε τὴν  ἐνδημοῦσαν Σύνοδον, ἡ ὁποία ἀφώρισε τὸν Πάπαν  καὶ πάντας  τοὺς βλασφημοῦντας τὴν Ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν,  διέγραψε δὲ ὁριστικῶς  τὸν Πάπαν  ἀπὸ τὰ δίπτυχα  τῆς Ἐκκλησίας. Τοιουτοτρόπως τὸ σχίσμα τῆς Ἐκκλησίας συνετελέσθη ὁριστικῶς καὶ ἐξακολουθεῖ ὑπάρχον μέχρι σήμερον.

49. Ἀπόπειραι πρὸς ἕνωσιν τῶν δύο Ἐκκλησιῶν.

Ἡ Σύνοδος τῆς Φλωρεντίας.

Τὰ ἐπακολουθήσαντα  μετὰ τὸ σχίσμα τοῦ 1054  γεγονότα κατέστησαν  ἀγεφύρωτον τὸ χάσμα  μεταξὺ τῶν  χριστιανῶν Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως. Αἱ σταυροφορίαι, ἡ ἅλωσις τῆς Πρωτευούσης ὑπὸ τῶν Φράγκων μὲ τὴν βάρβαρον βεβήλωσιν καὶ λεηλασίαν  τῶν ὀρθοδόξων ναῶν, ἡ Φραγκοκρατία καὶ ἡ μισαλλοδοξία τῶν Λατίνων κληρικῶν ἐπεδείνωσαν τὰς σχέσεις τῶν ὀρθοδόξων χριστιανῶν πρὸς τοὺς παπικούς. Διὰ τοῦτο ὁ πολὺς λαὸς δὲν ἤθελεν οὔτε νὰ ἀκούσῃ συζήτησιν  περὶ  συνδιαλλαγῆς  καὶ  ἑνώσεως. Ἐγνώριζεν  ἄλλωστε πολὺ καλὰ ὅτι ἔνωσις διὰ τὸν Πάπαν ἐσήμαινε πλήρη ὑποταγὴν  εἰς αὐτὸν τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας.

Ἐν τούτοις, ὅταν ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τῶν Παλαιολόγων ἡ αὐτοκρατορία ἐκινδύνευεν ἀπὸ  παντοίους  ἐχθρούς, αἱ  συζητήσεις  περὶ  ἑνώσεως ἐπανελήφθησαν,   διότι  οἱ αὐτοκράτορες ἤλπιζον  ὅτι  ὁ Πάπας  θὰ παρεκίνει  τοὺς  ἡγεμόνας  τῆς  Εὐρώπης  νὰ  τοὺς  βοηθήσουν. Αἱ ἀπόπειραι πρὸς ἕνωσιν αἱ ἐπιχειρηθεῖσαι ἐπὶ Μιχαὴλ Παλαιολόγου (1274) καὶ Ιωάννου Ε΄ Παλαιολόγου (1366) ἀπέτυχον.
Ἡ  σοβαρωτέρα προσπάθεια   ἑνώσεως  ἔγινεν  ἐπὶ  Ἰωάννου  Η΄ Παλαιολόγου,   ὅταν  ὁ  τουρκικὸς  κίνδυνος  ἦτο  πλέον  «πρὸ  τῶν πυλῶν». Συνεκλήθη τότε  (1438) ὑπὸ τοῦ Πάπα  Σύνοδος εἰς τὴν Φερράραν τῆς Ἰταλίας, εἰς τὴν ὁποίαν προσῆλθον καὶ ἀντιπρόσωποι τῆς Ὀρθοδόξου ᾽Εκκλησίας. Τοιοῦτοι ἦσαν ὁ Πατριάρχης  Ἰωσήφ, ὁ ἐπίσκοπος Ἐφέσου Μᾶρκος Εὐγενικός, ὁ Γεώργιος Σχολάριος, ὁ σοφὸς Γεώργιος Πλήθων (ἢ Γεμιστὸς)  κ.ἄ. Ἐφάνη ἀμέσως ὅτι ὁ Πάπας, ἐνῷ ἦτο σχετικῶς  ἀδιάφορος ὡς πρὸς τὸ ζήτημα  τοῦ Filioque,  τοῦ τρόπου τοῦ βαπτίσματος  κ.λ.π., ἐπέμενεν ἀνενδότως εἰς τὸν ὅρον τῆς κυριαρχίας του.

Αἱ συζητήσεις διεκόπησαν καὶ ἐπανελήφθησαν  εἰς Φλωρεντίαν, ὅπου μετεφέρθη ἡ Σύνοδος (1439 ). Ἐκεῖ, κατόπιν μεγάλης πιέσεως ἐκ μέρους καὶ τοῦ αὐτοκράτορος Ἰωάννου, ὑπεγράφη ἡ ἀπόφασις περὶ «ἑνώσεως». Ὁ ἐπίσκοπος Ἐφέσου καὶ ἄλλοι τινὲς δὲν ὑπέγραψαν. Ὁ Πατριάρχης  Ἰωσὴφ εἶχεν ἀποθάνει ἐκ τῶν κακουχιῶν.

Ἀλλὰ  ὅταν οἱ «ἑνωτικοὶ»  ἐπέστρεψαν εἰς Κωνσταντινούπολιν, ὁ λαὸς καὶ ὁ κλῆρος τοὺς ἀπεδοκίμασαν ζωηρότατα, ἐνῷ ἐπευφήμησαν καὶ παντοιοτρόπως ἐτίμησαν τοὺς μὴ ὑπογράψαντας «ἀνθενωτικούς». Μετ’ ὀλίγα  ἔτη ὑπὸ τὴν πίεσιν τοῦ λαοῦ ὁ τελευταῖος  λατινόφρων
«ἑνωτικὸς» Πατριάρχης  Γρηγόριος ἠναγκάσθη νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸν Πατριαρχικὸν  θρόνον (1450), ἐνῷ τὰ ἄλλα τρία Πατριαρχεῖα  τῆς Ἀνατολῆς  διὰ Συνόδου ἐν Ἰερουσαλὴμ (1443) εἷχον ἀποκηρύξει τὴν ἕνωσιν.

Kindly Bookmark this Post using your favorite Bookmarking service:
!-