Διοίκησις της Εκκλησίας,λατρεία και ηθη των Χριστιανών

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΤΕΤΑΡΤΟΝ

ΔΙΟΙΚΗΣΙΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ, ΛΑΤΡΕΙΑ  ΚΑΙ ΗΘΗ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟΝ.

24. Ἡ Διοίκησις της Ἐκκλησίας.

Κατὰ  τὴν  ἀποστολικὴν  ἐποχήν  τὴν  διοίκησιν  τῆς  Ἐκκλησίας εἶχον κατ’ ἀρχὰς οἱ ἴδιοι οἱ Ἀπόστολοι. Ὅταν ὁ ἀριθμὸς τῶν χριστιανῶν  ηὔξησε, προσέλαβον ὡς βοηθοὺς τοὺς διακόνους. Εἰς τὰς ἱδρυομένας νέας Ἐκκλησίας  ἐχειροτόνουν ἀντιπροσώπους  των,  ἵνα τὰς διευθύνουν, οἱ ὁποῖοι ὠνομάσθησαν πρεσβύτεροι ἢ Ἐπίσκοποι.
Μετὰ τὸν θάνατον τῶν Ἀποστόλων  ἀνέλαβον τὴν διοίκησιν τῶν Ἐκκλησιῶν  οἱ Ἐπίσκοποι, βοηθούμενοι ὑπὸ τῶν  πρεσβυτέρων καὶ τῶν διακόνων.
Οἱ  Ἐπίσκοποι   ἐχειροτόνουν τοὺς πρεσβυτέρους καὶ  διακόνους, ἐκήρυττον καὶ ἐδίδασκον, συνεχώρουν τὰς τυχὸν ἁμαρτίας τῶν χριστιανῶν καὶ ἐν γένει ἐκυβέρνων τὴν Ἐκκλησίαν.
Οἱ  πρεσβύτεροι  ἦσαν βοηθοὶ τῶν  Ἐπισκόπων.  Ἐκήρυττον  καὶ αὐτοὶ τὸ Εὐαγγέλιον,  ἐτέλουν τὰ μυστήρια πλὴν τοῦ μυστηρίου τῆς ἱερωσύνης καί ἔλυον τὰς μεταξὺ τῶν χριστιανῶν  διαφορὰς κατόπιν ἀδείας τῶν Ἐπισκόπων.

Οἱ διάκονοι τέλος εἶχον κατ’ ἀρχὰς ὡς κύριον ἔργον τὴν συλλογήν τῶν ἐλεημοσυνῶν καὶ τὴν διανομὴν τούτων εἰς τοὺς πτωχούς, ὡς καὶ τὴν διακονίαν εἰς τὰς κοινὰς τραπέζας. Βραδύτερον ὅμως ἐβοήθουν τοὺς ἐπισκόπους καὶ πρεσβυτέρους εἰς τὴν προετοιμασίαν τῆς θείας λατρείας, μετέφερον τὴν  θείαν  μετάληψιν  εἰς τοὺς φυλακισμένους ἤ ἀσθενεῖς,  ἀνεγίγνωσκον  τὸ Εὐαγγέλιον  εἱς τὰς  Ἐκκλησίας  καὶ ἐκήρυσσον τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ.
Κατά τὴν Ἀποστολικὴν ἐποχὴν ὑπῆρχον καὶ διακόνισσαι ἀσχολούμεναι  εἰς  παράλληλα   πρὸς τοὺς  διακόνους ἔργα  διὰ  τὰς γυναῖκας,  τὰς  προσερχομένας εἰς  τὸν  χριστιανισμόν,  καὶ  εἰς  τὴν περίθαλψιν τῶν ἀσθενῶν.
Οἱ Ἐπίσκοποι, οἱ Πρεσβύτεροι καὶ οἱ Διάκονοι ἀπετάλεσαν τιουτοτρόπως  ἰδιαιτέραν  τάξιν χριστιανῶν,  οἱ ὁποῖοι ἀνελάμβανον ὡς ἀποκλειστικὸν  προορισμὸν εἰς τὴν  ζωήν των  (ὡς  κλῆρος)  τὴν   ὑπηρεσίαν  τῆς  Ἐκκλησίας  τῶν  πιστῶν.  Ὠνομάσθησαν  διὰ  τοῦτο Ἱερός  Κλῆρος   ἤ  Κληρικοί,  ἑνῷ  οἱ  ἄλλοι  χριστιανοὶ   ἐλέγοντο Λαϊκοί.
Οἱ Ἐπίσκοποι τῶν πρωτευουσῶν πόλεων μιᾶς περιφερείας, τῶν λεγομένων Μητροπόλεων, ὠνομάσθησαν Μητροπολῖται. Ἧσαν ἱσοβάθμιοι  πρὸς τοὺς Ἐπισκόπους τῶν  μικροτέρων  πόλεων,  ἀλλὰ εἷχον τὴν προεδρίαν είς τἀς ἐπαρχιακὰς  συνόδους, ἐπεκύρωνον τὴν ἐκλογὴν  τῶν  Ἐπισκόπων  τῆς  περιφερείας των  καὶ  ἐχειροτόνουν αὐτούς.
Τιμητικὸν πρωτεῖον κατὰ τὴν περίοδον ταύτην  ἀπεδίδετο κατὰ σειρὰν εἱς τοὺς Ἐπισκόπους (Μητροπολίτας) Ρώμης, Ἀλεξανδρείας, Ἀντιοχείας,   Καισαρείας   τῆς   Παλαισνίνης,  Ἱεροσολύμων  καὶ Ἐφέσου.

25. Ἡ Λατρεία.

Ἡ   Ἐκκλησία   ἀκολουθοῦσα   τὴν   διδασκαλίαν   τοῦ   Χριστοῦ εἰσήγαγε  τὴν κοινὴν λατρείαν, ἵνα ζωογονήσῃ καὶ διαθερμάνῃ τὴν πίστιν  καὶ εὐσέβειαν τῶν χριστιανῶν.
Κατὰ  τοὺς Ἀποστολικοὺς  χρόνους ἡ  λατρεία  ἦτο  πολύ  ἁπλῆ. Οἱ χριστιανοὶ συνεκεντρώνοντο εἰς ἰδιωτικὰς  οἰκίας, ἤκουον τὸ κήρυγμα, ἔψαλλον ὕμνους καὶ ἐτέλουν τὸ μυστήριον τῆς θείας Εὐχαριστίας· μετελάμβανον δηλαδὴ ἄρτου καὶ οἴνου, τὰ ὁποῖα καθαγιαζόμενα  διὰ τῆς εὐλογίας μετεβάλλοντο  εἰς σῶμα καὶ αἷμα τοῦ Κυρίου. Μετὰ  ταῦτα  παρεκάθηντο  εἰς κοινὰ δεῖπνα καὶ τέλος ἀπεχωρίζοντο ἀνταλλάσσοντες αδελφικὸν ἀσπασμόν.
Βραδύτερον ἐδόθη  μεγαλυτέρα   προσοχὴ  εἰς  τὰς  τελετὰς   τῆς λατρείας.  Καθωρίσθη   λεπτομερῶς  ἡ  Θεία  Λειτουργία,   ἡ  ὁποία ἑγίνετο τώρα τὴν πρωίαν καὶ ὄχι τὴν ἑσπέραν καὶ τῆς ὁποίας κύριον μέρος Ἦτο πάντοτε ἡ τέλεσις τῆς θείας εὐχαριστίας. Καθωρίσθησαν ἐπίσης αἱ λεπτομέρειαι τῆς τελέσεως καὶ τῶν ἄλλων μυστηρίων, τὰ ὁποῖα ἐτελοῦντο ἤδη ἀπὸ τῆς Ἀποστολικῆς ἐποχῆς: Τὸ βάπτισμα διὰ τριττῆς  καταδύσεως εἰς τὸ ὕδωρ καὶ τῆς ἐπικλήσεως  τοῦ ὀνόματος τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου  Πνεύματος. Τὸ χρίσμα  διὰ τοῦ Ἁγίου μύρου, ἵνα ἐπισφραγίσῃ τὴν θείαν χάριν τὴν δοθεῖσαν διὰ τοῦ βαπτίσματος. Ἡ ἐξομολόγησις διὰ τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν τῶν ειλικρινῶς  μετανοούντων, τὸ μυστήριον τοῦ γάμου διὰ τὸν καθαγιασμόν του ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας, τὸ εὐχέλαιον διὰ τὴν σωματικὴν καὶ ψυχικὴν υγείαν  τῶν  χριστιανῶν   καὶ τὸ μυστήριον τῆς ἱερωσύνης, τὸ ὁποῖον μόνον οἱ Ἐπίσκοποι ἠδύναντο νὰ τελοῦν, ἐνῷ τὰ ἄλλα μυστήρια  ἐτελοῦντο καὶ ὑπὸ τῶν πρεσβυτέρων (ἱερέων).

Ἡ Θεία  Λειτουργία ἐτελεῖτο παλαιότερον καθημερινῷς. Βραδύτερον ὅμως ὡρίσθησαν τακταὶ ἡμἐραι συγκεντρώσεως τῶν χριστιανῶν, αἱ ὁποῖαι ὠνομάσθησαν ἑορταί. Τοιαῦται ἑορταὶ ἦσαν κατ’ ἀρχὰς αἱ Κυριακαὶ (ἡμέραι δηλαδὴ   τιμῆς  πρὸς τὸν Κύριον)  καὶ  το  Πάσχα  εἰς ἀνάμνησιν τῆς Ἀναστάσεως  τοῦ Σωτῆρος. Κατόπιν  προσετέθησαν καὶ  ἄλλαι  ἑορταί, ὡς ἡ Πεντηκοστή, ἡ Ἁνάληψις, τὰ  Θεοφάνεια κ.ἄ.
Ὡς τόπους  συγκεντρώσεως  διὰ  τὴν  λατρείαν  ἐχρησιμοποίουν κατ’ ἀρχὰς οἱ Χριστιανοὶ  ἰδιωτικὰς  οἰκίας, αἱ ὁποῖαι  ὠνομάζοντο Εὐκτήριοι Οίκοι, Κυριακά,  Ἐκκλησίαι, Ναοὶ.
Κατακόμβαι.  Κατὰ  τοὺς  διωγμοὺς  οἱ  χριστιανοὶ  κατέφευγον πρὸς τέλεσιν  τῆς  λατρείας  των  εἰς ἐρήμους τόπους, εἰς δάση, εἰς νεκροταφεῖα  ἢ  εἰς  τὰς  λεγομένας  κατακόμβας.  Αἱ  κατακόμβαι ἦσαν ὑπόγειοι  κρύπται  καὶ  κοιμητήρια,  ὅπου ἐκρύπτοντο  διὰ τὴν λατρείαν  καὶ  ἔθαπτον   τοὺς  νεκρούς των  οἱ  χριστιανοί.  Ταύτας ἐπεξέτειναν κατόπιν  καὶ μετέβαλον εἰς πραγματικοὺς  λαβυρίνθους μὲ πλῆθος  στοῶν  καὶ  διαμερισμάτων.  Κατακόμβαι  εὑρέθησαν εἰς   Ρώμην, Νεάπολιν, Παλέρμον, Συρακούσας, Κυρηναϊκήν, Μ. Ἀσίαν, Παλαιστίνην, Συρίαν καὶ εἰς τὴν νῆσον τῶν Κυκλάδων Μῆλον.

Ἡ όνομασία κατακόμβαι ἐδόθη εἰς τὰς ὑπογείους ταύτας κρύπτας ἀπὸ τὴν λατινικὴν λέξιν Catacumbae (πληρέστερον Accubitoria ad Catacumbas),  μὲ τὴν ὁποίαν ὠνομάζοντο τὰ εὑρεθέντα εἰς φάραγγας παρὰ τὴν Ἀππίαν ὁδὸν κοιμητήρια.
Αἱ   μεγαλύτεραι   κατακόμβαι   ἦσαν  τῆς  Ρώμης.  Ὑπῆρχον 60 ἀνεξάρτητοι κατακόμβαι,  ἑκάστη  τῶν ὁποίων μὲ τὰ συμπλέγματα στοῶν, διαδρόμων καὶ  νεκρικῶν  θαλάμων  ἀπετέλει  πραγματικὴν πόλιν. Αἱ κατακόμβαι  τῆς Μήλου ἱδρύθησαν τὸν Γ΄ αἰῶνα δυτικῶς τοῦ σημερινοῦ χωρίου Τρυπητή,  περιλάμβάνουν 1500  τάφους καὶ δίδουν μίαν ἰδέαν τῶν κατακομβῶν τῆς Ρώμης.
Ἀπὸ τὰς κατακόμβας διδασκόμεθα πολλὰ περὶ τῆς λατρείας τῶν πρώτων χριστιανικῶν αἰώνων.

26. Ἡ προχριστιανικὴ Τέχνη  καὶ τὰ Σύμβολα.

Κατὰ τοὺς δύο πρώτους χριστιανικοὺς αἰῶνας δὲν δύναται νὰ γίνῃ λόγος περὶ χριστιανικῆς ἀρχιτεκτονικῆς διότι οἱ «Εὐκτήριοι Οἶκοι» ἦσαν ἁπλαῖ αἴθουσαι ἀνάλογοι πρὸς τὸ πλῆθος τῶν χριστιανῶν. Οἱ διωγμοὶ  ἐξ ἄλλου δὲν ἐπέτρεψαν εἰς τοὺς χριστιανοὺς νὰ σκεφθῶσι περὶ ἀνεγέρσεως μονίμων καὶ ἰδίου ρυθμοῦ ναῶν. Κατὰ τὸν Γ΄ αἰῶνα ἀνηγέρθησαν εἰς διαφόρους πόλεις, τῆς Ἀνατολῆς μάλιστα, ἰδιαίτερα κτήρια, ἵνα χρησιμοποιηθῶσιν ὡς λατρείας ναοί.
Ἀλλὰ  καὶ  τὴν  διὰ τῆς  γλυπτικῆς παράστασιν  μορφῶν ἀπέφευγον  ἐπιμελῶς  οἱ χριστιανοὶ  διὰ τὸν  φόβον τῆς  συγχύσεως πρὸς τὴν  εἰδωλολατρίαν. Τὴν  ζωγραφικὴν  ὅμως καὶ  μάλιστα  τὴν διακοσμητικὴν ἐχρησιμοποίησαν  πολὺ  ἐνωρίς διὰ  θρησκευτικοὺς καὶ λατρευτικοὺς λόγους καὶ σκοπούς.

Ἤδη ἀπὸ τῆς ἀποστολικῆς  ἐποχῆς, εἰς τὴν Ἀνατολὴν  μάλιστα, ὅπου ὑπῆρχε ζωηρὰ ἡ παράδοσις τῆς πλουσίας Ἑλληνιστικῆς διακοσμητικῆς (σαρκοφάγοι, μωσαϊκὰ κ.λ.π.), ἤρχισαν οἱ χριστιανοὶ νὰ στολίζουν τοὺς ναοὺς καὶ τοὺς τάφους των μὲ ζωγραφικὰς κυρίως διακοσμήσεις. Ἄνθη,  πτηνά,  γεωμετρικὰ  σχήματα  κ.λ.π. ἦσαν τὰ πρῶτα πρότυπα τῆς χριστιανικῆς διακοσμητικῆς.
Ἔπειτα ἔγινεν ἐπιλογὴ τῶν διακοσμητικῶν θεμάτων διὰ καθαρῶς  θρησκευτικοὺς καὶ λατρευτικοὺς σκοπούς. Πτηνά, ζῷα, συμπλέγματα γραμμάτων  καθιεροῦνται,  διὰ νὰ ἐνθυμίζουν εἰς τοὺς χριστιανοὺς θρησκευτικὰς  καὶ ἠθικὰς ἀντιλήψεις καὶ ἰδέας ἢ πρόσωπα λατρείας. Τὴν ἀκριβῆ ἔννοιαν τῶν παραστάσεων τοὺτων μόνον οἱ χριστιανοὶ κατενόουν. Ἐδημιουργήθησαν  οὔτω  τὰ  λεγόμενα  σύμβολα,  μὲ τὰ ὁποῖα στολίζονται οἱ τόποι λατρείας τῶν χριστιανῶν.
Τοιαῦτα σύμβολα εἶναι τὸ ἰδιόγραμμα «Ἰησοῦς Χριστὸς νικᾷ» καὶ ἡ παράστασις ἰχθύος· τὰ γράμματα τῆς λέξεως ἰχθὺς ἀποτελοῦσι τὴν περίφημον ἀκροστιχίδα Ἰ(ησοῦς) Χ(ριστὸς) Θ(εοῦ) Υ(ἱὸς) Σ(ωτήρ).
Ἡ περιστερὰ συμβολίζει τὴν ἁγνότητα ἤ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα, κλάδος ἐλαίας  τὴν  εἰρήνην,  κλάδος  φοίνικος  τὴν  νίκην  τῆς  Ἐκκλησίας, ἐν πλοῖον  τὴν  Ἐκκλησίαν,  ἄγκυρα  τὴν  σωτηρίαν.  Ὁ ἀμνὸς ἤ  τὸ πρόβατον εἶναι  προσφιλὲς σύμβολον τῶν  χριστιανῶν,  ἡ  δὲ εἰκὼν τοῦ καλοῦ ποιμένος φέροντος ἐπὶ τῶν ὤμων του ἀρνίον συμβολίζει τὸν Χριστὸν  σώζοντα τὴν  ἀνθρωπότητα.  Πλεῖστα  ἄλλα  σύμβολα ἐχρησιμοποιήθησαν ὑπὸ τῶν χριστιανῶν.
Κατὰ τὸν Γ΄ αἰῶνα, ὅταν ἐξέλιπε πλέον ὁ φόβος ἐπανόδου εἰς τὴν εἰδωλολατρίαν, οἱ χριστιανοὶ ἤρχισαν νὰ χρησιμοποιοῦν ζωγραφικὰς ἀπεικονίσεις ἁγίων μορφῶν, ὡς λ.χ. τοῦ Ἰησοῦ, τῆς Παναγίας καὶ τῶν Ἀποστόλων  Πέτρου καὶ Παύλου. Ἐζωγράφιζον ἐπίσης παραστάσεις σκηνῶν  τῆς  Παλαιᾶς   καὶ  τῆς  Καινῆς  Διαθήκης  ἤ  γεγονότων σχετικῶν  μὲ τὴν ζωὴν τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοὺς διωγμούς.

27. Τὰ ἤθη τῶν χριστιανῶν κατὰ τὴν Α΄ περίοδον.

1. «Οὐκ ἔνι Ἰουδαῖος, οὐδὲ Ἕλλην· οὐκ ἔνι δοῦλος, οὐδὲ ἐλεύθερος· οὐκ ἔνι ἄρσεν καὶ θῆλυ· πάντες γὰρ ὑμεῖς εἷς ἐστε ἐν Χριστῷ...», διδάσκει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος (Πρὸς Γαλ. Γ΄, 28 ).


Ἡ ἀναμόρφωσις τῆς ἀρχαίας κοινωνίας.

Αἱ  διδαχθεῖσαι  ὑπὸ τοῦ χριστιανισμοῦ  καὶ  ἐφαρμοσθεῖσαι  εἰς τὴν ζωὴν τῶν χριστιανῶν νέαι ἠθικαὶ  ἀρχαὶ ἐπέφερον πολὺ μεγάλας μεταβολὰς  εἰς  τὴν  ἕως  τότε  κοινωνικὴν   ζωήν.  Ὁ  χριστιανισμὸς ἐπέτυχε  σὺν τῷ χρόνῳ πλήρη ἀναμόρφωσιν τῆς ἀρχαίας κοινωνίας. Τὰ θεμέλια  δὲ τῆς τοιαύτης ἀναμορφώσεως ἔθεσαν οἱ πρῶτοι χριστιανοὶ διὰ τῶν ἁγνῶν ἠθῶν καὶ τοῦ αὐστηρῶς ἠθικοῦ βίου των. Οὗτος ἐστηρίχθη, ὡς γνωρίζομεν, ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὰς νέας ἠθικὰς ἰδέας τὰς  περιεχομένας  κυρίως εἰς τὴν  περὶ ἰσότητος  καὶ  ἀγάπης διδασκαλίαν τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν Ἀποστόλων. Οὕτω:

α) Ἡ βασιλεύσασα εἰς τὰς χριστιανικὰς  κοινότητας  - Ἐκκλησίας νέα ἐντολὴ «ἀγάπα  τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτὸν» ἀντικαθιστᾷ τὸν ἀτομικισμὸν  καὶ  τὴν  πρὸς τοὺς ἄλλους σκληρότητα  τοῦ ἀρχαίου κόσμου διὰ τῆς  ἀλληλεγγύης καὶ τῆς  φιλανθρωπίας.  Ἡ συνδρομὴ πρὸς τοὺς πάσχοντας  κᾳὶ ἡ ἐλεημοσύνη πρὸς τοὺς πτωχοὺς  γίνεται καθῆκον  διὰ τοὺς χριστιανούς. Ὅταν κάποτε (τὸν Γ΄ αἰῶνα) συνέβη μέγας λιμὸς εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν καὶ τὴν Καρχηδόνα, ἐνῷ οἱ Ἐθνικοὶ ἐγκατέλειπον καὶ αὐτοὺς τοὺς οἰκείους των, οἱ χριστιανοὶ ἐφρόντιζον δι’ ὅλους τοὺς πεινῶντας,  χριστιανοὺς καὶ Ἐθνικούς. Ἡ Ἐκκλησία τῆς  Ρώμης  εἶχεν ἀναλάβει τὴν  διατροφὴν 1500  πτωχῶν κατὰ  τὸ ἔτος 252,  ὅπως  γράφει  ὁ ἱστορικὸς  τῆς  Ἐκκλησίας  Εὐσέβιος. Οἱ χριστιανοὶ πρῶτοι ἵδρυσαν καὶ συνετήρουν φιλανθρωπικὰ ἱδρύματα., νοσοκομεῖα δηλαδή, γηροκομεῖα, ὀρφανοτροφεῖα κ.λ.π.

β) Τὸ χριστιανικὸν  κήρυγμα  περὶ ἰσότητος  τῶν  ἀνθρώπων,  ὡς τέκνων  τοῦ  Θεοῦ καὶ  ἑπομένως  ἀδελφῶν  μεταξύ  των,  ἐπέφερεν εὐεργετικὴν  μεταβολὴν  καὶ  τεραστίαν  πρόοδον εἰς τὴν  ζωὴν  τῆς ἀνθρωπότητος. Ὁ θεσμὸς τῆς δουλείας, ὁ ὁποῖος τόσον πολὺ ἐπιβαρύνει τὸν ἀρχαῖον κόσμον, ἐξηφανίσθη ἀμέσως άπὸ τὴν χριστιανικὴν κοινωνίαν. Ὅσοι χριστιανοὶ  εἶχον δούλους τοὺς ἠλευθέρωσαν, αἱ δὲ πρῶται  Ἐκκλησίαι  δι’ ἐράνων μεταξὺ τῶν  χριστιανῶν  ἐξηγόραζον αἰχμαλώτους   ἢ  δούλους καὶ  ἀπέδιδον  εἰς  αὐτοὺς τὴν  ἐλευθερίαν των. Μὲ τὴν ἐξάπλωσιν τοῦ χριστιανισμοῦ ἡ δουλεία περιωρίζετο ἢ ἐγίνετο ἐλαφροτέρα, ἕως ὅτου κατηργήθη ἐντελῶς ὁ θεσμὸς εἰς ὅλας τὰς πεπολιτισμένας χώρας, ἀκόμη καὶ τὰς μὴ χριστιανικάς.

γ) Τὸ κήρυγμα τῆς ἰσότητος περιελάμβανε καὶ τὰς γυναῖκας , αἱ ὁποῖαι, ὡς γνωστόν, κατεῖχον δουλικὴν σχεδὸν θέσιν εἰς τὰς πλείστας ἀρχαίας κοινωνίας (γυναικωνῖται, ἀποκλεισμὸς ἀπὸ τὴν κοινωνικὴν ζωὴν  κ.λ.π.). Ὁ  χριστιανισμὸς  ἐξύψωσε τὴν  θέσιν  τῆς  γυναικὸς καταστήσας  αὐτὴν ἰσότιμον πρὸς τὸν ἄνδρα ἐν τῆ οἰκογενειακῇ καὶ κοινωνικῆ  ζωῇ.

 Γνωρίζομεν ὅτι ἀπὸ τῆς  ἀποστολικῆς  ἤδη ἐποχῆς  ὑπῆρχον καὶ διακόνισσαι  βοηθοῦσαι  τοὺς  προϊσταμένους  τῶν  Ἐκκλησιῶν   εἰς τὰ ἔργα των. Διένεμον τὰ βοηθήματα  εἰς τοὐς ἀπόρους ἐδίδασκον, περιέθαλπον  ἀσθενεῖς κ.λ.π. Εἶχον δηλ., ὅπως λέγομεν, κοινωνικὴν
 δρᾶσιν.
Εὗρεν ἐπίσης ἡ γυνὴ τὴν προσήκουσαν αὐτῇ θέσιν εἰς τὸν οἱκογενειακὸν  βίον, ὅστις  ὑπὸ  τὴν  ἐπίδρασιν  τοῦ  χριστιανισμοῦ ἔγινεν αὐστηρὸς καὶ ἁγνός. Ὁ δεσμὸς τοῦ γάμου ηὐλογήθη ὑπὁ τῆς Ἐκκλησίας  ὡς «μυστήριον» καὶ ἡ οἰκογένεια, ἐν τῇ  ὁποίᾳ ἡ γυνὴ ἔχει ἰσότιμον πρὸς τὸν ἄνδρα θέσιν ὡς σύζυγος καὶ μήτηρ, γίνεται  τὸ κύτταρον τῆς χριστιανικῆς κοινωνίας.
Πολλαὶ χριστιαναὶ γυναῖκες ἔζησαν τοιοῦτον βίον καὶ ἀνέπτυξαν τοιαύτας ἀρετάς, ὥστε προεκάλεσαν τὸν θαυμασμὸν καὶ αὐτῶν τῶν Ἐθνικῶν.

Χριστιανισμὸς καὶ ἐργασία.

Χαρακτηριστικὸν ἐπίσης γνώρισμα τοῦ βίου τῶν πρώτων χριστιανῶν  ἦτο καὶ  ἡ τιμὴ  καὶ  ὁ σεβασμὸς πρὸς τὸν ἐργαζόμενον ἄνθρωπον καὶ τὴν ἐργασίαν ἐν γένει, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν συνέβαινεν εἰς τὰς ἐθνικὰς κοινωνίας.

Γνωρίζομεν ὅτι οἱ Ἕλληνες κατεφρόνουν ἀνέκαθεν τὴν χειρωνακτικὴν ἐργασίαν καὶ ἐτίμων  μόνον τὰς «ἐλευθερίους» λεγομένας τέχνας  καὶ τὰ πολεμικὰ  ἔργα. Οἱ δὲ Ρωμαῖοι,  οἱ ὁποῖοι κατὰ  τοὺς χρόνους τῆς ἐμφανίσεως τοῦ χριστιανισμοῦ  εἷχον πραγματοποιήσει τὰς μεγάλας  κατακτήσεις των, εἶχον παύσει πρὸ πολλοῦ νὰ ἐργάζωνται οἱ ἴδιοι. Τὰς ἐργασίας εἰς τοὺς, ἀγροὺς καὶ τὰ ἐργαστήρια ἔκαμνον κατὰ τὸ πλεῖστον δοῦλοι, αἱχμάλωτοι πολέμου ἤ  ἀπόγονοι  παλαιῶν  δούλων, ἐνῷ οἱ Ρωμαῖοι  ἠσχολοῦντο  εἰς τὰ πολεμικὰ  ἢ ἦσαν ὑπάλληλοι  τοῦ αὐτοκράτορος. Τοὺς ἐργαζομένους εἰς τὰ ἐργαστήρια καὶ τοὺς ἀγροὺς ἐθεώρουν κατωτέρους ἀνθρώπους καὶ ἐφέροντο πρὸς αὐτοὺς περιφρονητικῶς. Εἶχε καταφρονηθῆ λοιπὸν ἡ ἐργασία ναὶ ἐθεωρεῖτο ἀσχολία κατωτέρων ἀνθρώπων.
Ἔρχεται ὅμως ἡ χριστιανικὴ διδασκαλία καὶ ἀνυψώνει τὴν ἐργασίαν  τιμῶσα  καὶ  σεβομένη τὸν  ἐργαζόμενον. Οἱ  Απόστολοι ἦσαν, ὡς γνωστόν, ἄνθρωποι ἐργατικοί. Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ἑγνώριζε τὴν  τέχνην  τοῦ σκηνοποιοῦ καὶ  εἰργάζετο καὶ  κατὰ  τὰς περιοδείας του ἀκόμη,  ἵνα  μὴ  ἐπιβαρύνῃ  τοὺς χριστιανοὺς  μὲ  τὰ ἔξοδα τῆς φιλοξενίας του.

Ἰδοὺ τὶ  γράφει  ὁ  Ἀπόστολος   Παῦλος  εἰς  τὴν   Β΄ πρὸς  τοὺς Θεσσαλονικεῖς  ἐπιστολήν  του, τὴν  ὁποίαν ἔστειλε  πρὸς αὐτοὺς ἐξ Ἀθηνῶν  κατὰ τὴν δευτέραν ἀποστολικὴν  περιοδείαν του:

— Μανθάνω, ἀδελφοί μου, ὅτι μερικοὶ ἀπὸ σᾶς δὲν ἀκολουθοῦν τὰς ὁδηγίας καὶ τὸ παράδειγμα ἡμῶν καὶ δὲν ἐργάζονται, προφασιζόμενοι ὅτι  δὲν τοὺς ἀφήνουν καιρὸν τὰ  πρὸς τὴν  Ἐκκλησίαν  καθήκοντά των. Αὐτὸ  δὲν πρέπει  νὰ γίνεται.  Δὲν βλέπετε  ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι μὲ κόπον καὶ  μόχθον,  νύκτα  καὶ  ἡμέραν ἐργαζόμεθα; Πρέπει  νὰ μᾶς μιμῆσθε. Δὲν σᾶς εἴπομεν πολλάκις ὅτι «εἵ τις οὐ θέλει ἐργάζεσθαι, μηδὲ ἐσθιέτω;». Σᾶς παρακαλοῦμεν λοιπὸν καὶ σᾶς παραγγέλλομεν νὰ ἐργάζεσθε πάντοτε μὲ φιλοπονίαν καὶ ἡσυχίαν.

Ὅπως βλέπομεν, ἡ χριστιανικὴ διδασκαλία  τιμᾷ  τὴν  ἐργασίαν καὶ  ἐπιβάλλει  αὐτὴν  ὡς ὑποχρέωσιν  εἰς πάντας  τοὺς χριστιανούς. Τοῦτο ἔχει  μεγάλην  ἀξίαν, διότι  τὰ  μέγιστα  συνττέλεσεν  εἰς τὴν πρόοδον τῆς ἀνθρωπότητος.

28. Ὁ Ἀσκητισμός.

Ἄλλαι ἀρεταὶ τῶν χριστιανῶν εἶναι ἡ ταπεινοφροσύνη καὶ ἡ ἐπιδεικνυομένη ὑπὸ τῶν περισσοτέρων καταφρόνησις πρὸς τὰ ὑλικὰ ἀγαθὰ τοῦ κατὰ κόσμον βίου.
Τὸ τελευταῖον τοῦτο ἐδημιούργησε κατὰ τὸν Γ΄ αἰῶνα ἰδιαιτέραν τάξιν χριστιανῶν,  οἱ ὁποῖοι ὠνομάσθησαν ἀναχωρηταὶ ἢ ἀσκηταί. Μερικοὶ χριστιανοὶ δηλ. ἔφευγον ἀπὸ τὰς πόλεις ἢ τὰ χωρία των καὶ ἔζων μόνοι των  εἰς τὴν  ἔρημον ἢ τὰ δάση. Ἤθελον νὰ ἀποδείξουν ἐμπράκτως τὴν περιφρόνησίν των πρὸς τὰ ἀγαθὰ τῆς ἐπιγείου ζωῆς καί, τρόπον τινά, τὴν  ἀποδοκιμασίαν  των  πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπέδιδον μεγάλην  ἀξίαν εἰς αὐτά. Ἐκεῖ ἔζων εἰς κελλία  ἢ καλύβας μελετῶντες  τὴν  Ἁγίαν  Γραφὴν καὶ  ἀσκούμενοι  εἰς τὴν  νηστείαν καὶ  τὴν  προσευχήν. Υπέβαλλον τὸν ἑαυτόν των  εἰς παντὸς  εἴδους στερήσεις καὶ σκληραγωγίας. Δὲν μετέβαινον εἰς τὰς πόλεις, παρὰ μόνον ὁσάκις  ἤθελον  νὰ  ἐνισχύσουν τοὺς χριστιανοὺς  κατὰ  τοὺς διωγμοὺς ἤ νὰ καταπολεμήσουν  τοὺς αἱρετικούς.

Ὁ Μέγας Ἀντώνιος  ὑπῆρξεν ὁ ἐπισημότερος τῶν  ἀσκητῶν  τῆς ἐποχῆς ταύτης. Ἐγεννήθη  τὸ 251  μ.Χ. ἐν Κομᾷ τῆς Αἰγύπτου ἀπὸ εὐσεβεῖς καὶ πλουσίους γονεῖς. Εἰς ἡλικίαν  20 ἐτῶν ἔμεινεν ὀρφανὸς καὶ ἀκολουθήσας τὸ Εὐαγγελικὸν «εἰ θέλεις  τέλειος εἶναι, ὕπαγε,  πώλησον πάντα τὰ ὑπάρχοντά σου καὶ δὸς πτωχοῖς...», διένειμε τὴν περιουσίαν του καὶ ἀνεχώρησεν εἰς τὴν ἔρημον. Ἔτρωγεν ἅπαξ τῆς ἡμέρας μετὰ τὴν δύσιν τοῦ ἡλίου, ἐφόρει μηλωτὴν (δέρμα προβάτου) καὶ ἔφερε καλύπτραν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς, ἔλεγε δὲ ὅτι αἰσχύνεται, διότι τὸ ἀθάνατον πνεῦμά του ἔχει ἀνάγκην εὐτελοῦς τροφῆς. Προσηύχετο καὶ ἐμελέτα τὴν Ἁγίαν  Γραφήν, τὴν ὁποίαν ἐγνώριζεν ἀπὸ στήθους, ἔκαμε  δὲ πολλὰ  θαύματα.  Ἡ φήμη  του εἶχε  φθάσει  εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ὁ δὲ Μέγας Κωνσταντῖνος  καὶ οἱ υἱοί του ὠνόμαζον αὐτὸν Πατέρα.

Ὁ Ἅγιος Ἀντώνιος  ἀπέθανε  κατὰ τὸ 355  μ.Χ. πλήρης ἡμερῶν, ἐπωνομάσθη  δὲ Μέγας  διὰ τὴν  μεγάλην  εὐσέβειάν του καὶ  τοὺς ἀγῶνάς του κατὰ τῶν αἱρετικῶν. Θαυμαστής του ἦτο καὶ ὁ πατὴρ τῆς Ἐκκλησίας Μέγας Ἀθανάσιος, ὁ ὁποῖος ἔγραψε καὶ τὴν βιογραφίαν του. Ἐορτάζομεν τὴν μνήμην του τὴν 17ην Ἰανουαρίου.

Πλὴν  τοῦ Ἁγίου  Ἀντωνίου  καὶ  πλῆθος  ἄλλων  ἀναχωρητῶν  - ἀσκητῶν  ὑπῆρχε τὸν Δ΄ αἰῶνα εἰς τὰς ἐρήμους τῆς Αἱγύπτου,  τοῦ Σινᾶ καὶ εἰς τὴν πέραν τοῦ Ἰορδάνου ἔρημον.

 

Kindly Bookmark this Post using your favorite Bookmarking service:
!-